ażdego roku w Polsce wykrywa się ponad 1200 nowych zakażeń HIV. Wśród osób z nowo wykrytym zakażeniem, największą grupę stanowią osoby mające ryzykowne kontakty seksualne (zarówno kontakty seksualne między mężczyznami, jak i kontakty heteroseksualne) – około 1000 przypadków rocznie. Do zakażenia HIV w wyniku dożylnego używania narkotyków dochodzi obecnie rzadko, aczkolwiek rośnie liczba zakażeń związanych z kontaktami seksualnymi pod wpływem substancji takich mefedron czy metamfetamina (tzw. chem-sex). Profilaktyka przedekspozycyjna HIV (PrEP) to metoda bardzo skuteczna (zmniejszenie ryzyka o ponad 85 proc. skuteczności przy założeniu, że w momencie narażenia na zakażenie, lek zdążył się wysycić w organizmie i jest prawidłowo stosowany) i bezpieczna forma profilaktyki. Stosowana prawidłowo i regularnie przez osoby o zwiększonym ryzyku zakażenia HIV, pozwoli zmniejszyć liczbę nowych zakażeń i przypadków AIDS w naszym kraju.

HIV i AIDS to w Polsce wciąż tematy tabu. Wielu Polaków wciąż nie wie, jak przenosi się HIV, jak skutecznie zabezpieczać się przed zakażeniem, ani jak i gdzie wykonać test na HIV. Należy pamiętać, że ryzyko zakażenia rośnie istotnie u osób, które chorują na rzeżączkę, kiłę, chlamydiozę lub inne zakażenia przenoszone drogą płciową (STI – sexually transmitted infections). Z tego powodu niezwykle ważna jest regularna diagnostyka i terapia, również w kierunku tych infekcji. PrEP powinien być rozważony u każdej osoby, która miała rozpoznaną chorobę weneryczną.

Profilaktyka może uchronić Cię przed zakażeniem HIV. Profilaktyka przedekspozycyjna, czyli działania obejmujące między innymi test na HIV, badanie w kierunku innych chorób przenoszonych drogą płciową oraz przyjmowanie leku hamującego namnażanie HIV (przed stosunkiem oraz odpowiednio po nim), istotnie zabezpiecza przed zakażeniem HIV. PrEP polega na przyjmowaniu jednej tabletki dziennie, tabletki składającej się z dwóch leków skierowanych przeciw HIV (dizoproksyl tenofowiru i emtrycytabina). Stosowanie tych substancji powinno odbywać się pod kontrolą lekarską, zgodnie z ustalonym schematem oraz jest uwarunkowane wykonaniem (dość prostych) badań laboratoryjnych, tak aby zapewnić ich jak największą skuteczność i bezpieczeństwo.

PrEP nie jest drogi. Choć osoba decydująca się na terapię musi za nią zapłacić (terapia nie jest refundowana przez NFZ), to jej miesięczny koszt nie jest wysoki i wynosi mniej niż 150 zł.

Stosowanie PrEP polecane jest głównie osobom szczególnie narażonym na zakażenie HIV. Dotyczy to osób często podejmujących ryzykowne zachowania seksualne (np. stosunek bez prezerwatywy) oraz tych, których partner seksualny jest zakażony HIV, ale nie leczy się antyretrowirusowo lub leczy się nieskutecznie. PrEP jest także zalecany osobom mającym kontakty seksualne z wieloma partnerami albo z osobami o nieznanym statusie zakażenia HIV. Jest to szczególnie istotne w okresie wakacyjnym, kiedy to częściej dochodzi do przygodnych kontaktów seksualnych. Również jeśli przebyto chorobę przenoszoną drogą płciową, na przykład kiłę, to PrEP może być korzystną opcją. Profilaktyka przedekspozycyjna to także odpowiednia terapia dla pary starającej się o dziecko, gdy partner/partnerka jest zakażony/a HIV, a HIV we krwi jest wciąż wykrywalny mimo leczenia.

Tenofowir i emtrycytabina to dwie substancje, które stosowane w skojarzeniu istotnie zmniejszają ryzyko zakażenia HIV. Leki te blokują ważne etapy w cyklu namnażania się wirusa i utrudniają zakażenie.

Ważna jest regularność i testowanie. Wykonanie odpowiednich badań diagnostycznych przed rozpoczęciem profilaktyki, regularne ich powtarzanie, a także przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami, gwarantuje bezpieczeństwo i skuteczność PrEP. Skuteczna profilaktyka jest zależna od odpowiedniego stężenia leku w tkankach, co hamuje możliwość namnażania wirusa i zapobiega nowemu zakażeniu. Bardzo ważne jest wykluczenie zakażenia HIV przed rozpoczęciem profilaktyki, gdyż jej stosowanie u osób już zakażonych może prowadzić do rozwoju oporności wirusa na leki. Nieregularne przyjmowanie leków skutkuje nieuzyskaniem ochronnego stężenia leku w organizmie, a w efekcie – brakiem ochrony przed zakażeniem HIV. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi i charakterystyką preparatu, zaleca się stosowanie leku raz dziennie (co 24 godziny). Zmniejszenie ryzyka zakażenia uzyskuje się po 7 dniach dla mężczyzn i po 20 dniach dla kobiet. Lek należy przyjmować jeszcze przez 2 dni po ostatnim narażeniu.

PrEP jest bezpieczną metodą zapobiegania zakażeniu HIV. PrEP zawsze stosuje się pod opieką lekarza, a jego przepisanie wymaga recepty lekarskiej. Ważne jest, by udać się do doświadczonego specjalisty, najlepiej zajmującego się chorobami zakaźnymi, który dokładnie wyjaśni zasady PrEP, jak i innych dostępnych metod profilaktycznych. Niemniej jednak każdy lekarz może przepisać leki oraz prowadzić PrEP. Przed rozpoczęciem PrEP, poza wykluczeniem zakażenia HIV, należy wykonać dokładne badania w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową oraz wirusowego zapalenia wątroby typu B i C. Pacjenci przyjmujący PrEP nie zgłaszali poważnych dolegliwości wynikających z terapii, choć niekiedy skarżyli się na przemijający ból brzucha i nudności.

PrEP nie jest drogi. Choć osoba decydująca się na terapię musi za nią zapłacić (terapia nie jest refundowana przez NFZ), to jej miesięczny koszt nie jest wysoki i wynosi mniej niż 150 zł. Należy do niego doliczyć jednak także koszt konsultacji lekarskich oraz okresowych badań.

PrEP to metoda łatwo dostępna. W wielu miejscach w Polsce, w Warszawie, we Wrocławiu, Bydgoszczy, Szczecinie, Gdańsku, a wkrótce również w innych miastach, można zgłosić się do ośrodków, które prowadzą PrEP. W większości tych miejsc na wizytę można umówić się telefonicznie lub mailowo. Są to ośrodki niepubliczne.

 


 
Dane medyczne zawarte w wywiadzie konsultowano z dr n. med. Bartoszem Szetelą, za co serdecznie dziękujemy.
 

 
Czy wiesz, gdzie możesz zwrócić się po pomoc?
 

BYDGOSZCZ

Centrum Medyczne d3 Sp. z o.o.

ul. Cicha 24 lok. 2

Wtorki od 15:30 do 20:00,

środy od 15:30 do 20:00

www.d3med.pl

www.prepmed.pl

@ rejestracja@d3med.pl

tel. 508 61 61 30

tel. 52 364 54 58

GDAŃSK

Centrum PrEP

ul. Grunwaldzka 549/1

Poniedziałki od 17:30 do 21:30

www.centrumprep.pl

@ kontakt@centrumprep.pl

tel. 660 950 290

SZCZECIN

Centrum Medyczne Gumieńce

ul. Kazimierska 4/2, wejście od KuSłońcu

Wtorki od 15:00 do 20:00

www.cmg.szczecin.pl

tel. 505 030 844

tel. 91 835 63 63

WARSZAWA

Poradnia Specjalistyczna Chmielna Express

ul. Chmielna 4

Od poniedziałku do piątku

od 07:30 do 20:00

www.chmielna4.pl

tel. 22 511 50 40

WARSZAWA

Centrum Medyczne VERITAMED

Od poniedziałku do piątku

od 08:00 do 21:00

w soboty od 09:00 do 15:00

ul. Długa 27

rezerwacje ON-LINE:

veritamed.com/umow-wizyte

veritamed.com

tel. +48 22 873 80 08

@ kontakt@veritamed.com

WARSZAWA

Dermea

Od poniedziałku do piątku

od 10:00 do 20:00

w soboty od 10:00 do 14:00

ul. Noakowskiego 16 lokal 31

www.dermea.pl

tel. 22 895 27 96

lub 22 506 62 00

@ dermea@dermea.pl

WROCŁAW

Poradnia Profilaktyczno-Lecznicza

ul. Wszystkich Świętych 2, wejście A porady PrEP

Od poniedziałku do piątku

od 08:00 do 20:00

(godziny do ustalenia indywidualnie w rejestracji)

www.podwale-siedem.pl

tel. 71 326 67 30