Pęcherzyki w podstawówce

Ospa wietrzna jest jedną z najbardziej powszechnych i zaraźliwych chorób wieku dziecięcego. 
W większości krajów europejskich około 90% zachorowań odnotowywanych głównie późną zimą i wczesną wiosną ma miejsce w pierwszych dziesięciu latach życia. Zakażeniu wirusem VZV wywołującym ospę wietrzną może jednak ulec każdy, kto wcześniej nie chorował lub nie był szczepiony przeciwko niemu.

Głównym źródłem zakażenia jest osoba chora na ospę wietrzną. Wirus przenoszony jest bowiem drogą kropelkową poprzez kontakt bezpośredni lub materiał świeżo zanieczyszczony przez chorego. Czas wylęgania się VZV do momentu wystąpienia charakterystycznych objawów ospy, czyli pęcherzykowatej wysypki, której towarzyszy świąd, gorączka i uczucie ogólnego rozbicia to najczęściej dwa 
tygodnie.

Zachorowanie na ospę niesie ze sobą wiele nieprzyjemności. Uporczywe uczucie swędzenia zmuszające do drapania może prowadzić do powstania trwałych blizn. Dziecko staje się rozdrażnione i ma problemy ze snem. Życie rodzinne ulega dezorganizacji z konieczności zorganizowania opieki dla pociechy, a także jej rosnące zaległości w szkole.

Powikłania choroby

Panuje powszechna opinia, że ospa wietrzna to obowiązkowa choroba wieku dziecięcego. W większości przypadków choroba ma bowiem łagodny przebieg, jednakże istnieje realne ryzyko wystąpienia powikłań wymagających hospitalizacji. Do najczęstszych z nich należą powikłania neurologiczne, kardiologiczne lub dotyczące układu oddechowego, m.in. ropne zapalenie skóry, ataksja móżdżkowa, drgawki nie związane z gorączką, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz zapalenie płuc. Powikłania ospy wietrznej mogą być nawet przyczyną zgonu. Szczególnie narażone są wcześniaki, dzieci poniżej 1. oraz powyżej 13. roku życia. Choć powikłania występują 
u około 6 proc. przypadków, aż 89 proc. z nich dotyczy dzieci uprzednio zdrowych, których nigdy nie trapiły przewlekłe choroby.

Ryzyko powikłań zwiększa się wraz z wiekiem, zwłaszcza wśród osób z obniżoną odpornością, chorobami przewlekłymi oraz będących w ciąży. U kobiet spodziewających się dziecka, szczególnie zarażonych VZV w pierwszych 20. tygodniach ciąży lub okresie okołoporodowym, najczęściej dochodzi do ciężkich, potencjalnie śmiertelnych zapaleń płuc, poronień lub groźnego dla życia noworodków zespołu ospy wrodzonej.

Groźny półpasiec

Po przechorowaniu ospy wietrznej wirus VZV pozostaje w postaci utajonej w ciele człowieka przez całe życie. W niekorzystnych dla organizmu warunkach, np. spadku odporności wskutek innej choroby, umiejscowiony w zwojach korzonków rdzenia kręgowego oraz nerwów czaszkowych wirus może reaktywować się w postaci półpaśca. Choroba ta objawia się wysypką zlokalizowaną najczęściej na plecach, gorączką, bólami i powiększeniem węzłów chłonnych. Po ustąpieniu dolegliwości mogą występować długotrwałe i uporczywe bóle neuralgiczne.

Obowiązkowe szczepienia

Skuteczną i całkowicie bezpieczną ochroną przed powikłaniami są szczepienia przeciwko ospie wietrznej. Regulacje ich dotyczące wprowadza coraz więcej krajów europejskich. Według najnowszych badań eksperci rekomendują wykonywanie szczepienia w dwóch dawkach. Pierwszą z nich najlepiej podać pomiędzy 13. a 23. miesiącem życia dziecka, natomiast drugą – w odstępie od minimum sześciu tygodni do trzech miesięcy. Szczepionka chroni w 100% przed pełnoobjawową ospą wietrzną. Zdarza się, że pomimo szczepienia zachorowanie wystąpi, jednak jego przebieg będzie znacznie lżejszy, np. pozbawiony wysokiej gorączki.

Ministerstwo Zdrowia zaleca również szczepienia wszystkim osobom, które wcześniej nie chorowały oraz nie były szczepione przeciwko ospie wietrznej. Z pewnością powinny je rozważyć kobiety planujące ciążę, które także nie przebyły choroby. Szczepienie jest obowiązkowe i bezpłatne dla dzieci z grup podwyższonego ryzyka poniżej 12. roku życia, np. z upośledzeniem odporności, uczęszczających do żłobków, a także przebywających w domu dziecka. Szczepienie stanowi także metodę zapobiegania zakażeniu lub zapewnienia łagodniejszego przebiegu ospy wietrznej dla osób, które miały styczność z chorym, jeśli zostanie dokonane w ciągu 72 godzin.

Nie bagatelizujmy, szczepmy!

Ospa wietrzna nie powinna być bagatelizowana ani z medycznych, ani ekonomicznych przyczyn. Zapoznanie się z informacjami na temat konsekwencji oraz znaczenia powikłań choroby powinno stanowić motywację do podjęcia profilaktyki szczepiennej odpowiednio wcześnie. Zarówno dla pracowników ochrony zdrowia, jak i rodziców, którym najbardziej zależy na zdrowiu swoich pociech.