Prawda jest bardziej złożona. Duże znaczenie mają także kolejne etapy życia. W efekcie powstaje odporna na złamania, elastyczna kość, którą należy utrzymać w optymatnym stanie funkcjonowania przez całe życie. Objawami osteoporozy są obniżenie ilości i jakości kości aż do wystąpienia złamania. Powstałe złamania prowadzą do powikłań i w efekcie do obniżenia jakości życia.

Niezwykła wytrzymałość zdrowej kości wynika z jej doskonałej konstrukcji. W twardej, odpornej na urazy rurze znajduje się część gąbczasta, czyli skomplikowana konstrukcja beleczek biegnących w różnych kierunkach niczym elementy wieży Eiffla.

W statystycznym życiu organizm musi przebudowywać kość gąbczastą aż kilkanaście razy. Podstawowym surowcem w tej wymianie jest wapń. Jeśli przez dłuższy czas będzie dostarczany w zbyt małej ilości kości stawać się będą coraz bardziej łamliwe.

Najczęściej złamaniom ulegają: szyjka kości udowej, trzony kręgów oraz kości przedramienia. Złamanie szyjki kości udowej to główna przyczyna inwalidztwa ludzi w wieku podeszłym. Spośród osób ze złamaniami szyjki kości udowej około 12-30 proc. umiera w ciągu pierwszego roku od powstania złamania!

Na osteoporozę cierpi jedna trzecia kobiet po menopauzie oraz większość osób obu płci w wieku podeszłym. W warunkach Polski to kilka milionów mężczyzn i kobiet po pięćdziesiątym roku życia!

Nie ma jednego, taniego i w dodatku powszechnie dostępnego badania, które mogłoby skutecznie zaalarmować wszystkie osoby zagrożone. Dysponujemy jednak szerokim wachlarzem aparatów diagnostycznych umożliwiających ocenę masy kostnej, jak badanie rentgenowskie, densytometria, tomograficzne badanie komputerowe.

Osteoporoza rozwija się przez wiele lat bez żadnych objawów. Dlatego lekarze nazywają ją „cichym złodziejem kości”. Okradając szkielet ze zdeponowanych zasobów wapnia choroba ta z czasem osłabia kości do tego stopnia, że złamania następują już nie tylko na skutek urazu, ale też samoistne.

Zwykle pierwsze wyraźniejsze sygnały odbieramy zbyt późno. Wysyła je najczęściej kręgosłup – bóle kręgosłupa mogą pojawiać się nawet w spoczynku.

Zapobieganie polega na zaniechaniu wszystkiego, co mogłoby naszym kościom zaszkodzić. U ludzi starszych powinno się podjąć wielokierunkowy wysiłek w celu zmniejszenia liczby upadków. Warto pamiętać, że dla właściwego wchłaniania wapnia potrzebna jest witamina D. Optymalny byłby, więc ruch na świeżym powietrzu i w słońcu.

Istnieje duża gama leków stosowanych w osteoporozie. Obok leków estrogenowych najszerzej są stosowane nowe generacje bisfosfonianów. Zwiększają one uwapnienie kości i zapobiegają złamaniom. Leki przeciwresorpcyjne utrzymują istniejący stan tkanki kostnej, nie uzupełniając powstałych ubytków. Istotny postęp w leczeniu łączy się z pojawieniem leków odbudowujących tkankę kostną, w których efekcie dochodzi do spektakularnego przyrostu tkanki kostnej. Opcje te to teraparatyd oraz ranelinian strontu. Ten ostatni odznacza się podwójnym mechanizmem działania: obok blokowania resorpcji stymuluje, bowiem także kościotworzenie, tworząc nową, mocną kość. W efekcie ranelinian strontu zapewnia wysoką skuteczność przeciwzłamaniową w obrębie kręgów oraz szyjki kości udowej.

Coraz częściej podkreśla się konieczność indywidualnego podejścia w leczeniu osteoporozy. Najistotniejsza, bowiem prawda to ta, że leczy tylko ten lek, który jest przyjmowany systematycznie i zgodnie z zaleceniami.

Prof. dr hab. n. med. Roman Lorenc

Zakład Biochemii i Medycyny Doświadczalnej Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa