Po 50. roku życia choruje ponad 30 proc. kobiet i 8 proc. mężczyzn. Z powodu starzenia się społeczeństw choroba ta będzie coraz częstsza. W osteoporozie dochodzi do zmniejszenia masy tkanki kostnej i zmian w jej mikro-architekturze. Powoduje to osłabienie kości i złamania.5 proc. wszystkich przypadków osteoporozy stanowią osteoporozy wtórne (skutek innych chorób lub stosowanych leków). Najpoważniejszą z nich jest osteoporoza posteroidowa. Choroba nieleczona nieuchronnie prowadzi do złamań niskoenergetycznych - upadek z wysokości ciała. W zaawansowanej osteoporozie przyczyną złamania kręgu może być np. kichnięcie. Najczęściej łamią się kości nadgarstka, kręgosłupa nieco rzadziej szyjka kości udowej.

Osteoporoza to choroba o poważnych konsekwencjach. Po złamaniu kości szyjki udowej u około 20 proc. kobiet i 30 proc. mężczyzn dochodzi do zgonu w ciągu roku. Ponad 40 proc. chorych po tym złamaniu nigdy nie odzyskuje pełnej sprawności. U 20 proc. chorych po przebytym złamaniu kręgu dochodzi do zgonu w ciągu 5 lat.

W rozpoznaniu istotna jest gęstości mineralna kości (BMD – bone mineral density) oceniana w densytometrii kręgosłupa i szyjki kości udowej. Na złamania ma wpływ nie tylko BMD ale i inne czynniki, które uwzględnione zostały w opracowanej przez profesora J. Kanisa metodzie FRAX pozwalające wyliczyć 10-letnie ryzyko złamania. W 2008 r. WHO uznało tę metodę za standard kwalifikowania do terapii.

Wiele leków o różnych mechanizmach działania skutecznie zmniejsza ryzyko złamań: bisfosfoniany, hamują resorpcję kości; parathormon stymuluje tworzenie kości, sole strontu działają na obydwa te mechanizmy. Brak refundacji sprawia jednak, że – z powodu wysokich kosztów – chorzy w Polsce mają dostęp do jednego leku – alendronianu. Nierefundowane są sole strontu ani podawane drogą dożylną bisfosfoniany (1x na3 lub 12 miesięcy).

Wyniki badań nowego leku o innowacyjnym mechanizmie działania przedstawione zostały w tym roku na spotkaniu American Society for Bone and Mineral Research. Denosumab to przeciwciało monoklonalne, wpływające na mechanizm regulujący metabolizm kości – RANK/RANKLigand/osteoprotegryna. Osteoporoza nie może być cichą chorobą. Należy o niej mówić, Znamy metody rozpoznawania, profilaktyki i skutecznej terapii. Należy rozpoznawać i leczyć. Jest to jedyna szansa na zapobieganie epidemii złamań.

Dr med., M. Rell Bakalarska

Rheuma Medicus Specjalistyczne Centrum Reumatologii i Osteoporozy