epresja i schizofrenia – dwie choroby, które mogą dotknąć każdego z nas. Jak rozpoznać pierwsze objawy schizofrenii u bliskich i jak na nie reagować?

Początek schizofrenii może być różny – mogą pojawić się objawy depresyjne, lękowe, wycofanie się z relacji z ludźmi, samotnictwo. U innych początek może być jednak ostry, z pobudzeniem ruchowym i zachowaniami wynikającymi z doświadczania niezwykłych doznań zmysłowych budzących lęk, grozę, niekiedy ekstazę czy poczucie niezwykłej misji. Zachowanie chorego wynika z jego przeżyć. Dla osób z otoczenia, którzy takich przeżyć nie znają, zachowanie to jest dziwaczne i niezrozumiałe.

Jak reagować? Należy starać się utrzymywać kontakt z chorym, dać mu poczucie bezpieczeństwa. Potrzebna jest otwartość i szczerość, ale także konsekwencja i zdecydowanie. Należy pamiętać, iż przeżycia chorego mogą prowadzić go do zachowań zagrażających życiu czy zdrowiu jego lub innych osób. Dlatego ważne jest odpowiednio wczesne skonsultowanie się chorego z lekarzem psychiatrą w poradni zdrowia psychicznego. Niekiedy, dla zabezpieczenia chorego, niezbędne jest umieszczenie go w szpitalu w trybie nagłym.

Jak odróżnić depresję od zwykłego przemęczenia i sezonowej apatii? Jakie symptomy powinny zacząć nas niepokoić?

Depresja nie jest zwykłym zmęczeniem czy gorszym nastrojem. Objawem depresji jest obniżenie nastroju, zmniejszenie lub utrata zdolności do odczuwania przyjemności, osłabienie napędu do działania, negatywna ocena siebie, teraźniejszości i przyszłości. W depresji występuje również lęk, zamartwianie się czy niepokój. Brakuje apetytu, pojawiają się trudności z zasypianiem i ze snem, który nie daje wypoczynku. Nierzadko następuje obniżenie lub utrata zainteresowania i przyjemności związanej z seksem. W depresji pojawia się nadwrażliwość na dźwięki, a rozmowy z ludźmi męczą. Uwaga jest rozproszona, pamięć nie dopisuje, mowa i myślenie ulegają spowolnieniu.

Depresja to również cierpienie fizyczne, gdyż drobne dolegliwości bólowe nasilają się. Może występować ucisk w klatce piersiowej i brzuchu, wysychanie w ustach, pocenie się, duszność, kołatanie serca, zaparcia.

Co może spowodować depresję?

Depresja może pojawiać się samoistnie, bez uchwytnej przyczyny. Może też być wyzwolona trudną sytuacją życiowa lub stresującym wydarzeniem. Objawy depresji mogą również pojawiać się w przebiegu różnych chorób somatycznych – układu krążenia, cukrzycy czy tarczycy. Dlatego w przypadku tych objawów należy skonsultować się z lekarzem ogólnym, a niekiedy także z psychiatrą.

Liczba osób zapadających w Polsce na te dwie choroby spada czy rośnie? Medycyna jest coraz skuteczniejsza czy nadal pozostaje w wielu przypadkach bezradna?

Trudno to ocenić, gdyż choroby psychiczne stają się mniej wstydliwe i chorzy częściej zgłaszają się do lekarzy. Nie musi to jednak oznaczać zwiększonej zapadalności. Dokładniejsze badania wskazują, że zapadalność na depresje endogenne i na schizofrenie utrzymuje się na stałym poziomie. Natomiast wzrasta zapadalność na zaburzenia związane ze stresem i z używaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych – w tym coraz częściej „dopalaczy”. Można jednak powiedzieć, że medycyna na pewno jest coraz skuteczniejsza w obszarze psychiatrii. Przyczyniają się do tego coraz skuteczniejsze leki psychotropowe, a także stały rozwój różnych metod psychoterapii.

Coraz częstszym problemem wśród osób dorosłych jest bezsenność. Czy to choroba cywilizacyjna wynikająca np. z problemów w pracy bądź w domu? Jak skutecznie walczyć z tą przypadłością?

Bezsenność może być wynikiem zwiększonego tempa życia, obciążenia stresem, nieregularnego trybu życia, pracy w godzinach nocnych. Również coraz powszechniejsze podróże ze zmianami stref czasowych zakłócają rytm snu i czuwania. Należy jednak pamiętać, że zaburzenia snu mogą być pierwszym sygnałem różnych chorób somatycznych i psychicznych. Najlepiej więc w przypadku tych zaburzeń skonsultować się z lekarzem rodzinnym.