Odpowiednio wcześnie zdiagnozowany nowotwór piersi nie jest wyrokiem. Tymczasem pomimo społecznego charakteru tego nowotworu – problem ten stał się tematem nośnym medialnie między innymi dzięki takim inicjatywom jak ruch Amazonek, marsze Różowej Wstążki czy kampanie medialne - wciąż większość kobiet w Polsce nie zna podstawowych zasad profilaktyki i nie stara się w jakikolwiek sposób przeciwdziałać tej chorobie.

Niezbędne informacje

Warto wiedzieć, że dostępna dzisiaj wiedza na temat nowotworów raka piersi pozwala nam znacznie zmniejszyć zachorowalność na to schorzenie. Choć mało osób o tym wie, dieta jest jednym z głównych czynników wpływających na ryzyko zachorowania. Pożywienie bogate w tłuszcze zwierzęce powodujące otyłość, szczególnie brzuszną, znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi. Również alkohol, szczególnie wysokoprocentowy jest uważany za znaczący czynnik ryzyka. Tymczasem dieta bogata w owoce i warzywa oraz regularna aktywność fizyczna redukują ryzyko powstania raka piersi. Kobiety, które urodziły późno pierwsze dziecko lub nie rodziły, są zdecydowanie bardziej narażone na zachorowanie na ten nowotwór. Dlatego też propagowanie wczesnego macierzyństwa, szczególnie u tych kobiet, które wcześnie rozpoczęły miesiączkować może przyczynić się do uniknięcia zachorowania.

Rak piersi, często nazywany hormonozależnym, częściej występuje u kobiet, które przez długi okres – ponad pięcioletni - poddawane są hormonalnej terapii zastępczej. Dotyczy to przede wszystkim tych z nas, w których rodzinach stwierdzono już przypadki zachorowań na ten typ nowotworu. Wprawdzie w Polsce tylko kilka procent kobiet jest nosicielem mutacji genu BRCA1 lub BRCA2, jednak inne, nie do końca zdefiniowane czynniki genetyczne najprawdopodobniej również są odpowiedzialne za rodzinne zachorowania na raka piersi. W przypadku mutacji genów BRCA1 czy BRCA2 prawdopodobieństwo zachorowania wynosi między 40 proc. a 80 proc., więc kobiety te muszą być objęte szczególnie wnikliwą i częstą diagnostyką, w celu wczesnego wykrycia nowotworu.

Najprostszą formą diagnostyki raka piersi jest samobadanie. Każda kobieta powinna wykonywać je ściśle według następującej instrukcji. W pierwszym etapie samobadania kobieta ogląda piersi stojąc przed lustrem, a następnie badanie przez dotyk przeprowadza pod prysznicem i w pozycji leżącej. Badanie takie należy przeprowadzać raz w miesiącu, za każdym razem w tym samym dniu miesiąca, a u kobiet miesiączkujących najlepiej od 4 do 7 dnia cyklu. Wciągnięcie brodawki, wszelkie zmarszczenia, uwypuklenia, oraz obraz „skórki pomarańczy” na skórze sutków czy zmiany jej koloru powinny zwrócić naszą szczególną uwagę. Z kolei objawami, które powinny skłonić nas do natychmiastowej wizyty u lekarza jest zmiana wielkości czy kształtu jednej piersi, pojawienie się stwardnienia, zgrubienia czy guzka w gruczole piersiowym lub pasze.

Jakie badania wykonać?

Jeśli zgłosimy się do lekarza, z którymikolwiek z tych objawów w pierwszej kolejności zaleci on wykonanie jednego z dostępnych badań obrazkowych. Najpopularniejszym z nich jest mammografia. Nie jest ona jednak wskazana dla wszystkich kobiet. Te z nas, które mają poniżej 40 lat nie powinny mieć wykonywanej mammografii ze względu na małą wartość diagnostyczną tego badania. U młodych kobiet gruczoł piersiowy ma bardzo dużą „gęstość”, więc zmiany nowotworowe w mammografii są praktycznie niewidoczne. W tej grupie wiekowej szczególnie przydatne do oceny zmian w gruczole piersiowym jest badanie ultrasonograficzne (USG), które pozwala na wykrycie już kilkumilimetrowych zmian. Zdecydowanie najlepszym i najbardziej dokładnym badaniem obrazowym pozwalającym na wczesne wykrycie raka piersi uwarunkowanego genetycznie i występującego u młodych kobiet jest jednak rezonans magnetyczny piersi (MR). Badanie to jest całkowicie nieinwazyjne i bezbolesne. Nie wymaga też szczególnych przygotowań. Wykonać je można m.in. w placówce AFFIDEA.

Kobietom, które ukończyły 40 rok życia z kolei poleca się badanie mammograficzne. Jest ono uważane za decydujące badanie diagnostyczne pozwalające na wczesne wykrycie raka piersi. Wykazano, że wśród kobiet w grupie wiekowej 50-69 lat, które regularnie co 2 lata przeprowadzały badania mammograficzne umieralność zmniejszyła się aż o 30 proc. Mammografia pozwala na wykrycie nawet niebadalnych, bardzo małych zmian w gruczole piersiowym za pomocą promieniowania jonizującego. W badaniach przesiewowych mammografia wykonywana jest w dwóch projekcjach raz na dwa lata i uzupełniana badaniem USG piersi, jeżeli opisujący radiolog ma jakiekolwiek wątpliwości co do jej wyniku. Badania skreeningowe prowadzone są u kobiet pomiędzy 50 a 69 rokiem życia. W grupie kobiet pomiędzy 40 a 49 rokiem życia oraz u kobiet starszych mammografia również powinna być wykonywana, ale przeprowadza się ją poza tradycyjnym skreeningiem.

Reagujmy!

Im wcześniej rak piersi zostanie wykryty, tym większe są szanse na wyleczenie choroby. W pierwszym stopniu zaawansowania, kiedy średnica guza nie przekracza dwóch centymetrów i nie ma przerzutów w węzłach chłonnych pachy, szansa na przeżycie pięciu lat bez nawrotu choroby przekracza 95 proc. Warto więc bez wahania poddawać się badaniom diagnostycznym.

Jeśli w ich wyniku okaże się, że mamy już do czynienia z nowotworem piersi konieczne jest jak najszybsze podjęcie leczenia. We wczesnej fazie polega ono zwykle na wycięciu guzka z następową radioterapią samej piersi. W wyspecjalizowanych ośrodkach radioterapii, takich jak np. Międzynarodowe Centrum Onkoterapii AFFIDEA w Koszalinie czy Otwocku leczenie takie przeprowadza się bez narażania sąsiadujących narządów (takich jak serce i płuca) na skutki uboczne napromieniania. Warto mieć świadomość, że wraz ze zwiększeniem stopnia zaawansowania nowotworu szanse na jego wyleczenie znacznie się zmniejszają. W III stopniu zaawansowania przeżycia pięcioletnie wynoszą tylko 30 proc. Dlatego właśnie niezmiernie ważne jest jak najwcześniejsze wykrycie choroby i możliwie jak najszybsze podjęcie leczenia.

Wielu zachorowań na raka piersi można uniknąć poprzez stosowanie profilaktyki pierwotnej, natomiast wczesne wykrycie nowotworu w badaniach przesiewowych pozwala na niemal 100proc. pewność co do wyleczenia. Dbajmy więc o swoje zdrowie i regularnie przeprowadzajmy badania profilaktyczne. Tylko w ten sposób będziemy w stanie skutecznie walczyć w rakiem!