Nieprawidłowości w budowie i czynności serca można rozpoznać w czasie ciąży, a także w każdym okresie rozwoju dziecka. Duży odsetek ciężkich siniczych i niesiniczych wrodzonych wad serca rozpoznawany jest w życiu płodowym lub bezpośrednio po urodzeniu dzięki rozpowszechnieniu badań echokardiograficznych.

Echo serca płodu

Echokardiografia płodu to badanie ultrasonograficzne wykonywane między 18 a 22 tygodniem tygodniem ciąży, w którym oceniane są: położenie serca, wielkość serca, budowa, połączenia naczyniowe, rytm, anatomia drogi wypływu z prawej i lewej komory serca.

Wśród najczęściej występujących wrodzonych wad serca u dzieci wymienia się: zwężenie zastawki tętnicy płucnej, ubytek w przegrodzie międzykomorowej oraz międzyprzedsionkowej, przetrwały przewód tętniczy, koarktacja aorty, zwężenie zastawki aorty.

Co to są sinicze wady serca?

Pierwsze sygnały obecności wady serca często są zauważane przez rodziców i są zależne od wieku dziecka. U noworodka najbardziej niepokojącym objawem jest sinica – czerwono-niebieskie zabarwienie czerwieni wargowej, błon śluzowych jamy ustnej. Kolejny objaw mogący nasuwać podejrzenie wady serca to przyspieszenie częstości oddechu. Prawidłowa liczba oddechów u zdrowego noworodka wynosi 30-38 w ciągu jednej minuty. Oddech w pierwszych dniach życia jest jeszcze nieregularny, jednak jeśli jest przyspieszony i wynosi powyżej 40/min, dziecko powinno być zbadane przez pediatrę.

Niepokój rodziców mogą budzić trudności w karmieniu dziecka: męczenie się, krztuszenie, zaburzenia połykania, zachłyśnięcia treścią pokarmową. W czasie karmienia może również wystąpić nadmiernie pocenie. Dzieci, u których stwierdza się zaburzenia rozwoju psychoruchowego, słaby przyrost masy ciała i wzrostu, a w niektórych przypadkach ubytek masy ciała powinny być zbadane przez pediatrę. Najbardziej powszechnym zjawiskiem osłuchowym w czasie badania pediatrycznego jest szmer nad sercem, co jest powodem kierowania tej grupy dzieci do konsultacji kardiologicznej.

Co jeszcze powinno nas zaniepokoić?

Dzieci w okresie przedszkolnym (4-6 r. ż.) i szkolnym (7-15 r. ż.) mogą zgłaszać szybsze męczenie się w porównaniu z rówieśnikami. Gorsza tolerancja wysiłku fizycznego może być spowodowana wrodzonymi wadami serca bądź nabytymi chorobami mięśnia sercowego. Pojawienie się trudności w oddychaniu po wysiłku, sine zabarwienie ust, błon śluzowych jamy ustnej, omdlenia, utraty przytomności, uczucie przewlekłego zmęczenia mogą być symptomami nieprawidłowości w układzie krążenia i zawsze wymagają pilnej konsultacji kardiologicznej.

Niezwykle trudnym problemem klinicznym jest zapalenie mięśnia sercowego. Choroba ta rozwija się u dotychczas zdrowych dzieci – w następstwie infekcji wirusowych lub bakteryjnych – i może powodować ciężkie nieodwracalne uszkodzenia mięśnia sercowego.

Najważniejszymi objawami sugerującymi zapalenie mięśnia sercowego są: nagłe pogorszenie wydolności fizycznej po upływie 2-3 tygodni, nawet do 2-3 miesięcy po przebytej najczęściej infekcji wirusowej (grypie w okresie jesienno-wiosennym), dolegliwości bólowe w klatce piersiowej lub dyskomfort odczuwany w okolicy klatki piersiowej. Pacjenci zgłaszają, że „czują własne serce w klatce piersiowej”.

Wystąpienie powyżej wymienionych objawów u dotychczas zdrowych dzieci zawsze wymaga pilnej konsultacji kardiologicznej.

Materiał powstał przy wsparciu Fundacji Serce Dziecka oraz Eleven Zett Production.