adaniem serca jest pompowanie krwi do naczyń tętniczych, a następnie do wszystkich komórek organizmu. Krew transportuje tlen i substancje odżywcze. Choroby układu sercowo-naczyniowego (ChSN) są od lat główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Do chorób układu sercowo-naczyniowego zalicza się m.in., chorobę wieńcową i zawał  mięśnia sercowego, udar mózgu, choroby naczyń obwodowych, przewlekłą niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze czy zaburzenia rytmu serca. Dominującą rolę w rozwoju i progresji powikłań sercowo-naczyniowych na tle miażdżycy odgrywają nie tylko geny ale także tzw. czynniki związane z naszym stylem życia, na które mamy wpływ i możemy je modyfikować. Zalicza się do nich: nadwagę i otyłość, hiperlipidemię, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu II, nikotynizm, spożycie alkoholu, brak aktywności fizycznej, nieprawidłowe nawyki żywieniowe, stres. Miażdżyca powoduje zwężanie światła naczyń tętniczych w wyniku odkładania się  w ich ścianach cholesterolu, rozwoju tkanki włóknistej oraz odkładania się wapnia. W następstwie tego, przepływ krwi przez tętnice jest upośledzony co powoduje niedokrwienie narządów zaopatrywanych przez naczynie. Jeśli blaszka miażdżycowa pęknie rozwija się zakrzep, który może zamknąć całkowicie przepływ krwi. W przypadku całkowitego zamknięcia tętnicy wieńcowej dochodzi do zawału serca.

Twoje serce nie lubi nadwagi! Ruszaj się!

Otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, zawału serca, udaru mózgu i nagłej śmierci sercowej. Regularna dawka ruchu poprawia pojemność skurczową i minutową serca, usprawnia zaopatrzenie tkanek w składniki odżywcze i tlen, ale także pozwala unormalizować masę ciała. Wybraną formę aktywności fizycznej (pływanie, jazda na rowerze, fitness, tabata, siłownia, nordic walking, szybkie marsze, spacer) należy wykonywać minimum 30 minut dziennie.

Dieta dobra dla serca

W diecie dobrej dla serca powinno ograniczyć się spożycie mięsa, zwłaszcza tłustego przetworzonego (boczek, salceson, karkówka, salami, golonka, mielonka i inne wyroby wędliniarskie). Należy wybierać tylko chude gatunki takie jak kurczak, czy indyk. Alternatywą dla mięsa powinny być ryby (śledź, łosoś pacyficzny, makrela, dorsz, dorada, szprotki), jaja (do 3-4 porcji tygodniowo) i rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, soja, groch, fasola). Unikać należy również gotowych dań w proszku i w słoikach, kostek rosołowych, jedzenia typu fast-food, słodyczy itp. Takie produkty wysokoprzetworzone zwiększają ryzyko rozwoju zaburzeń gospodarki lipidowej i węglowodanowej, nadciśnienia oraz otyłości, gdyż cechują się wysoką zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych, tłuszczów trans, soli, cukrów dodanych i jego zamienników (np. syropu glukozowo-fruktozowego). Dlatego bardzo ważną kwestią w profilaktyce chorób układu krążenia jest czytanie etykiet spożywczych przy zakupie. Obróbki kulinarne jakie się zaleca to przede wszystkim gotowanie w wodzie, na parze, pieczenie w folii, smażenie na patelni teflonowej. Ograniczeniu powinna ulec konsumpcja żywności smażonej, wędzonej i tradycyjnie grillowanej. Warzywa i owoce to cenne składniki pożywienia, które wykazują działanie przeciwmiażdżycowe. Produkty te są niskokaloryczne i są wartościowym źródłem antyoksydantów (witaminy A, C i flawonoidy). Warzywa powinny stać się podstawą każdego posiłku. Wybieraj głównie ciemnozielone warzywa liściaste (sałatę, szpinak, jarmuż, brokuły, nać pietruszki, rukolę), a także marchew, paprykę, fasolkę szparagową, bób, dynię, kalafiora, brukselkę, cukinię czy kiełki brokuła. Antyoksydanty zwalczają wolne rodniki tlenowe przyczyniające się do rozwoju miażdżycy. Największy potencjał antyoksydacyjny wśród owoców wykazują jabłka, gruszki, pomarańcze i inne owoce cytrusowe (banany, grapefruit, cytryny) oraz jagodowe (maliny, jeżyny, jagody). W diecie dla serca powinny występować pełnoziarniste produkty zbożowe takie jak pieczywo razowe, razowy makaron, ryż brązowy, wszystkie rodzaje kasz (gryczana, pęczak, jaglana, kuskus, jęczmienna), mąki z pełnego przemiału, a także płatki owsiane górskie, jaglane, czy otręby. Produkty pełnoziarniste oraz owoce i warzywa to także źródło błonnika pokarmowego, który obniża poziom cholesterolu i glukozy we krwi i wspomaga utrzymanie prawidłowej masy ciała. Z produktów mlecznych należy wybierać niskotłuszczowe mleko i fermentowane produkty mleczne (jogurty, kefiry i maślanki naturalne, zsiadłe mleko, twarożki). Śmietana, masło, tłuste mleko i sery powinny być ograniczane w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych, gdyż  zawierają nasycone kwasy tłuszczowe, które zwiększają stężenie cholesterolu. Europejskie i amerykańskie towarzystwa kardiologiczne podkreślają, że w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych należy spożywać produkty bogate w jednonienasycone kwasy tłuszczowe (oliwa z oliwek, olej rzepakowy) i wielonienasycone kwasy tłuszczowe (oleje sojowy, słonecznikowy, lniany, awokado, tłuste ryby morskie, orzechy). Ostatnimi czasy kontrowersje wzbudził olej kokosowy. Olej ten nie jest zalecany ze względu na dużą zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych.