Hipercholesterolemia – dlaczego warto badać lipidogram?

Nieprawidłowy wysoki poziom cholesterolu stanowi znaczący czynnik ryzyka rozwoju miażdżycy tętnic. Systematyczna kontrola i korekta nieprawidłowych stężeń cholesterolu i jego frakcji stanowi skuteczny sposób zapobiegania powstania miażdżycy i jej progresji.

Znaczenie zaburzeń lipidowych

Już dawno temu wykazano związek miedzy wysokim stężeniem cholesterolu we krwi, szczególnie jego frakcji o niskiej gęstości (LDL-C), z narażeniem na rozwój choroby wieńcowej prowadzącej do zawału serca i jego powikłań, udaru mózgu czy miażdżycy kończyn dolnych. Każda z tych chorób ma w różnym stopniu negatywy wpływ na rokowanie i jakość życia, wymaga kontroli lekarskiej przez całe życie i przyjmowania wielu leków. Warto podkreślić częste występowanie wysokiego stężenia lipidów u chorych z nadwagą, otyłością i cukrzycą, co potęguje ryzyko wystąpienia powikłań miażdżycowych. Ryzyko jest znacznie większe u palaczy papierosów i osób narażonych na stres.

Rozpowszechnienie hipercholesterolemii w Polsce

Jak wskazują badania, wśród 18 mln dorosłych Polaków aż u 61% stwierdza się podwyższony poziom cholesterolu. Ciężka postać hypercholesterolemi jest obecna u prawie 4 proc. Spodziewamy się, że postać rodzinna (tło genetyczne choroby) występuję u około 80-160 tys. Polaków, z czego zdiagnozowanych jest tylko 1%. Przytoczone liczby wskazują na ogromne rozprzestrzenienie problemu zaburzeń lipidowych z czego wynika spodziewany wzrost zachorowań na wywołane przez nie choroby i wynikające z tego wysokie nakłady na diagnostykę, terapię, a u części pacjentów – świadczenia rentowe.

Jak zapobiegać hipercholesterolemii? Jak ją leczyć?

Część ludzi ma dziedzicznie wysokie stężenie cholesterolu, dlatego w rodzinach o częstym występowaniu różnych form miażdżycy należy je regularnie oceniać. Przed rozwojem miażdżycy chroni, bądź też je znacząco minimalizuje, prowadzenie zdrowego trybu życia (odpowiednia dieta i aktywność fizyczna, unikanie stresu, zakaz palenia papierosów), który również zapobiega nadwadze i nadciśnieniu tętniczemu. Należy podkreślić konieczność wczesnej edukacji w tym zakresie, najlepiej już w wieku przedszkolnym. Szczególnym miejscem wyrabiania odpowiednich nawyków prozdrowotnych powinna być rodzina i najbliższe otoczenia dziecka. Dorośli powinni badać okresowo lipidogram i konsultować wyniki z lekarzem. W razie stwierdzenia nieprawidłowości lekarz zaleci odpowiednią korektę trybu życia, a w razie zdefiniowanych wskazań – leczenie farmakologiczne. Przebycie choroby związanej z miażdżycą (np. zawału serca) wymaga okresowej kontroli stężenia LDL-C. Chorzy powinni pozostawać pod stałą opieką lekarską, być poddani odpowiedniej terapii przez całe życie. Takie postępowanie poprawia rokowanie i zmniejsza ryzyko ponownych zachorowań. Terapia ma na celu osiągnięcie zdefiniowanych niskich stężeń LDL-C, co nie zawsze jest łatwe, czasem wymaga specjalistycznej porady, kompleksowych działań i cierpliwości. Niestety, spośród chorych Polaków jedynie 8 proc. jest skutecznie leczonych, natomiast aż 65 proc. ma niezdiagnozowany problem zagrożenia miażdżycą wynikający z hipercholesterolemii. Ze względu na rozpowszechnienie i narastanie problemu zasadne jest wprowadzenie do szkół stałej edukacji na temat zachowań prozdrowotnych, w tym prewencji chorób sercowo-naczyniowych. Zwiększenie świadomości na temat zależnego od nas zredukowania ryzyka zachorowania na miażdżycę i zachowania przez lata dobrego zdrowia powinno doprowadzić do poprawy wskaźników epidemiologicznych.