Klasyfikacja nadciśnienia tętniczego

Obowiązująca klasyfikacja nadciśnienia tętniczego (ESH European Society of Hypertension)  Nadciśnienie I stopień 140-159/90-99mmHg , II stopień 160-179/ 100-109 mmHg, III stopień powyżej 180/110mmHg.Osobno sklasyfikowane jest nadciśnienie tętnicze skurczowe powyżej 140 mm/rozkurczowe ciśnienie poniżej 90 mmHg. ESH wyróżnia jeszcze ciśnienie optymalne poniżej 120/80 mmHg, prawidłowe  120-129/80-84,wysokie prawidłowe 130-139/85-89 mmHg. Klasyfikacja jest oparta na wartościach pomiaru ciśnienia niezależnie od jego przyczyny. Ma duże znaczenia dla stosowanej terapii ( jej agresywność zależy od wartości pomiarów) oraz dla oceny epidemiologicznej tj. rozkładu wartości ciśnienia i częstości występowania  nadciśnienia w dużych populacjach.

Przyczyny nadciśnienia tętniczego

Przyczyny nadciśnienia tętniczego są nieznane a nieliczne tylko poznane i sklasyfikowane. Z tego powodu nadciśnienie generalnie dzielimy na pierwotne lub samoistne tj. gdy nie znamy przyczyny. Stanowi ono około 95 proc. wszystkich przypadków nadciśnienia tętniczego. Najprawdopodobniej jest na tle genetycznym ale jest chorobą poligeniczną bez dominującego genu. Przyczyna jest zatem trudna do zidentyfikowania, (wiele rodzin może mieć swój własny genetyczny defekt), podlegająca oddziaływaniu wielu niezidentyfikowanych jeszcze  czynników zewnętrznych czy klasycznych czynników ryzyka chorób układu krążenia. Pozostałe 5 proc. to nadciśnienie tętnicze wtórne, w którym najczęściej występują różnorakie choroby nerek, złożone zespoły endokrynologiczne, wady naczyniowe itd. Wszystkie te przypadki  wymagają zastosowania wysokospecjalistycznej, kosztownej diagnostyki wewnątrzszpitalnej. Z reguły na badania te, kierowani są chorzy oporni na klasyczne leczenia farmakologiczne, osoby w młodym wieku z wysokimi wartościami ciśnienia, chorzy z cechami zezłośliwienia choroby tj. gwałtowna progresja choroby, oporność na leczenie

Czynniki ryzyka nadciśnienia tętniczego

Problem ten dotyczy ryzyka chorób układu krążenia - czyli prewencji pierwotnej. W tym sensie będą to chorzy, którzy mają co najmniej dwa klasyczne czynniki ryzyka z pośród takich jak: otyłość, hipercholesterolemia, cukrzyca, nikotynizm, dodatni wywiad rodzinny tj. występowanie udaru mózgu, zawału serca lub niewydolności krążenia u rodziców. Przy czym znaczenia mają  te zdarzenia, które wystąpiły u matek przed 65. rokiem życia, u ojców przed 55. rokiem życia. Specyficznymi dla nadciśnienia tętniczego czynnikami ryzyka możemy uznać choroby nerek oraz  wysokie wartości ciśnienia prawidłowego tj 130/85 mmHg  - 140/90 mmHg . Powyżej tej ostatniej wartości rozpoznajemy już nadciśnienie tętnicze. Czynnikiem ryzyka, szczególnie u dzieci i młodzieży  jest obecność nadciśnienia tętniczego u obojga rodziców. Ostatnio pojawiły sie prace dokumentujące wpływ hałasu na rozwój nadciśnienia tętniczego.

Objawy nadciśnienia tętniczego

Nie ma specyficznych objawów nadciśnienia tętniczego. Częściej mogą występować bóle głowy, zawroty, szumy w uszach czy krwawienia z nosa. Nie są to jednak objawy typowe dla nadciśnienia tętniczego. Większe znaczenie może mieć pojawiająca się upośledzona tolerancja wysiłku ("zadyszka" czy łatwiejsze męczenie się), ale generalnie choroba nie boli, i to jest największy kłopot. Chorzy z reguły dowiadują się przy bolesnych powikłaniach choroby takich jak: zawał serca, udar mózgu, powikłania naczyniowe. Należy zatem zalecać częste pomiary ciśnienia tętniczego, szczególnie zaś w okresach złego samopoczucia, nieokreślonego dyskomfortu. Pomiar ciśnienia nie jest obciążający ale prosty, łatwo dostępny i może mieć decydujące znaczenia dla dalszych losów chorego. Mierzmy ciśnienie często nie czekajmy na ciężkie nierzadko śmiertelne powikłania choroby nadciśnieniowej.

Diagnostyka nadciśnienia tętniczego

Diagnostyka  jest szalenie prosta. Oparte jest o średnią z dwóch pomiarów  podczas co najmniej dwóch wizyt. Oszacowana wartość powinna przekraczać 140/90 mmHg. W praktyce pomiary można również wykonywać samemu w domu - przy czym oszacowana przez nas średnia musi być zweryfikowana w gabinecie lekarskim. Na rynku jest ogromna liczba aparatów do automatycznego pomiaru ciśnienia i są one przydatne w trakcie leczenia, ale rozpoznanie choroby musi być obiektywnie zweryfikowane u lekarza. Wartości ciśnienia powyżej 180/110 mmHg jeżeli prezentują  średnią z dwóch pomiarów nie wymagają już dalszych wizyt u lekarza  w celu kolejnych pomiarów ale stanowią podstawę do rozpoznania nadciśnienia tętniczego. Wobec prostoty rozpoznania tej niebezpiecznej choroby nie jest zrozumiałe dlaczego wielu pacjentów  dowiaduje się o chorobie w trakcie hospitalizacji z powodu jej powikłań. Diagnostyka nadciśnienia tętniczego wtórnego (o czym wspomniałem powyżej) jest trudna, wymaga hospitalizacji i oczywiście skierowania do Kliniki Hipertensjologicznej przez odpowiedniego specjalistę.