Nadciśnienie tętnicze rozpoznawane jest w gabinecie lekarskim po wykonaniu wiarygodnych pomiarów ciśnienia – w odpowiednich warunkach, odpowiednim sprzętem, w czasie co najmniej dwóch wizyt. Średnia wartość w czasie pomiarów przekraczająca 140/90 mmHg pozwala na rozpoznanie nadciśnienia tętniczego.

Odpowiednie dobranie terapii wymaga nawiązania ścisłej współpracy pomiędzy lekarzem a pacjentem. W sytuacji idealnej lekarz, według najlepszej wiedzy medycznej, proponuje zestaw leków dostosowany indywidualnie do każdego pacjenta. Pacjent zaś z pełnym zaangażowaniem przestrzega zaleceń lekarza w zakresie postępowania farmakologicznego oraz korzystnych zmian stylu życia. W idealnym świecie taka zaangażowana współpraca powodowałaby skuteczne obniżenie ciśnienia tętniczego i obniżenie ryzyka rozwoju powikłań oraz działań niepożądanych leków.

Nie żyjemy jednak w świecie idealnym – dlatego też jedynie nieco ponad ¼ pacjentów uzyskuje dobre wartości ciśnienia. Jedną z przyczyn jest brak możliwości przewidywania skuteczności zastosowanej farmakoterapii oraz niepełne przestrzeganie zaleceń lekarskich. Na szczęście istnieją metody ułatwiające monitorowanie efektów leczenia. Jednym z najprostszych sposobów jest wykorzystanie samodzielnych pomiarów ciśnienia tętniczego wykonywanych w domu przez pacjentów.

Domowy pomiar ciśnienia tętniczego – samokontrola

Domowy pomiar ciśnienia tętniczego ma kilka zalet w porównaniu do pomiarów wykonywanych w gabinecie:

  • umożliwia wielokrotny pomiar ciśnienia w ciągu dni, tygodni, miesięcy, o różnych porach dnia czy roku,
  • pomiary wykonywane są w otoczeniu dobrze znanym – obserwowana jest mniejsza reakcja (wzrost ciśnienia) spowodowana faktem mierzenia ciśnienia tętniczego niż w gabinecie lekarskim (nadciśnienie białego fartucha),
  • w badaniach naukowych wykazano, że wartości ciśnienia mierzonego w domu znacznie lepiej niż wartości z gabinetu lekarskiego przewidują ryzyko rozwoju powikłań nadciśnienia tętniczego (udar mózgu, przerost lewej komory, upośledzenie funkcji nerek, itp.).

Warto jednak pamiętać, iż istnieje kilka podstawowych warunków wiarygodnego pomiaru ciśnienia tętniczego w domu:

  • wskazane jest odbycie szkolenia pod okiem pielęgniarki, lekarza czy farmaceuty,
  • pomiar wykonywany powinien być odpowiednim aparatem – listę aparatów godnych zaufania, które otrzymały certyfikaty walidacji, można zaleźć na stronie www.dableducational.org,
  • należy odpowiednio dobrać do obwodu ramienia w bicepsie rozmiar mankietu, którym wykonywany będzie pomiar (standardowo mankiet przeznaczony jest dla obwodu ramienia 24-26 do 32-35 cm – na rynku dostępne są mankiety większe i mniejsze do większości modeli aparatów rekomendowanych) – zbyt mały/wąski mankiet powoduje zawyżenie pomiaru ciśnienia tętniczego,
  • pomiar powinien wykonany być po 5-10 minutowym odpoczynku,
  • pomiar zazwyczaj wykonywany jest na ramieniu niedominującym (lewym u większości) po jego uwolnieniu z krępującej odzieży (swetrów, ciasnych rękawów, itp.). Należy upewnić się że mankiet aparatu znajduje się na wysokości serca,
  • w czasie pomiaru nie należy rozmawiać, śmiać się, itp, należy również oprzeć wygodnie plecy o oparcie, stopy o podłogę oraz podeprzeć ramię, na którym dokonywany jest pomiar ciśnienia,
  • ciśnienie należy zmierzyć co najmniej dwukrotnie w odstępach 1-2 minutowych. Pomiary takie należy wykonywać 3 razy dziennie na około 5-7 dni przed każdą wizytą lekarską, w okresie zmian dawek leków, po włączeniu nowych leków, itp.,
  • warunki i wynik pomiaru (odpoczynek przed, pozycja ciała, dokładna godzina pomiarów oraz godzina przyjęcia leków) powinny być odnotowane w dzienniczku.

Pomiary wykonane aparatami bez świadectwa wiarygodności, bez zachowania odpowiednich warunków, mogą wprowadzić pacjenta i lekarza w błąd i pociągnąć za sobą nieodpowiednie decyzje dotyczące leczenia.

Wartości ciśnienia tętniczego w domu przekraczające 135/85 mmHg uznawane są za nieprawidłowe. Należy jednak pamiętać (i informować o tym pacjentów), iż ciśnienie tętnicze nie jest wartością stałą i zmienia się dynamicznie pomiędzy pomiarami. Niższe lub wyższe niż zazwyczaj wartości ciśnienia zmierzone w pojedynczym pomiarze, pod warunkiem braku towarzyszących dolegliwości i ustępujące samodzielnie, nie powinny niepokoić chorych oraz stanowić podstawy do samodzielnej modyfikacji leczenia.