Prawidłowa pielęgnacja skóry

W profilaktyce przeciwodleżynowej natłuszczanie skóry narażonej na powstanie odleżyny tłustym preparatem.  W warunkach domowych dobrze sprawdza się oliwa z oliwek lub olej jadalny. We wszystkich owrzodzeniach podudzi natłuszczanie skóry możemy wykonywać maściami nie zawierającymi lanoliny i euceryny, gdyż zaburzają i uniemożliwiają proces gojenia ran. 

Utrzymanie aktywności ruchowej

W profilaktyce przeciwodleżynowej u osób leżących są to zmiany pozycji, co dwie godziny w dzień, co 4 w nocy, ćwiczenia fizyczne. Pacjent powinien wszystkie możliwe do wykonania czynności wokół siebie wykonywać samodzielnie z niewielką pomocą. Nie wolno pacjentów wyręczać. Samodzielny ruch pobudza pompę mięśniową lepiej niż ćwiczenia bierne i poprawia krążenie.

W owrzodzeniach żylnych podudzi aktywność ruchowa to spacery niewywołujące bólu łydek 2x30 minut, stosowanie preparatów o działaniu miejscowym zawierających kasztanowiec, oczar, arnikę, trokserutynę, ruszczyk kolczysty i heparynę wspomagających krążenie w drobnych naczyniach. W owrzodzeniach niedokrwiennych najważniejsze jest zaprzestanie palenia tytoniu, który dodatkowo obkurcza naczynia tętnicze, redukcja masy ciała u osób otyłych, zmniejszenie tłuszczów nienasyconych(zwierzęcych) w diecie, ograniczenie cukrów prostych(głównie słodycze), spacery niewywołujące bólu 2x dziennie po 30 minut, stały trening marszowy początkowo 3x w tygodniu przez 30 minut w tempie 120 kroków/minutę w wieku<60 lat i 60 kroków/minutę w wieku >60lat. Jednak marsz nie może powodować bólu. Czas trwania marszu powinno się stopniowo wydłużać do godziny po płaskim niezbyt twardym podłożu. W celu złagodzenia bólu i zwiększenia dystansu chromania możemy przyjmować leki wydawane na receptę.

Odpowiednia dieta

Bardzo ważny element leczenia ran, każdy chory z raną przewlekła powinien mieć wprowadzoną dietę wysokobiałkową. Musimy uzupełnić niedobór płynów(2,5-3litrów na dobę). Należy ograniczyć spożywane węglowodany proste (owoce, produkty mleczne, słodycze) na rzecz złożonych; pieczywa pełnoziarnistego, makaronów i kasz dla chorych z cukrzycą, konieczna jest dieta niskotłuszczowa, która zapobiega rozwojowi miażdżycy i dieta uzupełniająca niedobory pokarmowe.

U osób chorych na cukrzycę warunkiem uniknięcia owrzodzeń jest metaboliczne wyrównanie cukrzycy(utrzymanie poziomów cukru <100mg proc. na czczo i <130mg proc. 2 godziny po posiłku), unikanie niewygodnego obuwia, bo to one są przyczyną powstających ran, kupowanie obuwia wieczorem o numer większego o szerokich nosach, dokładne osuszanie skóry stóp szczególnie między palcami po zabiegach higienicznych. Osoby z cukrzycą powinny mieć 1x/6 miesięcy przeprowadzane badanie stóp w kierunku występowania owrzodzeń z uwzględnieniem badania czucia bólu, dotyku, wibracji, temperatury i pozycji oraz 1x w roku powinny mieć przeprowadzone komputerowe badanie stóp(pedobarografia) i na podstawie badania wykonane indywidualne wkładki do butów odciążające potencjalne miejsca wystąpienia owrzodzeń. Chorzy z zaburzeniami neuropatycznymi mogą przyjmować suplement diety dostępny bez recepty, który łagodzi objawy polineuropatii.


Postępowanie z ranami


Rany ostre

Wymagają tylko ochrony przed zanieczyszczeniem i ponownym urazem. Leczenie miejscowe drobnych skaleczeń, otarć, możemy prowadzić samodzielnie. Ranę należy umyć pod bieżącą letnią wodą następnie zdezynfekować jednym z preparatów antyseptycznych i założyć opatrunek np. gotowy plaster z opatrunkiem albo opatrunek hydrokoloidowy.

Przy drobnych ranach, po skaleczeniu np. nożem uważnie zbliżmy brzegi rany przy zakładaniu opatrunku, aby ułatwić gojenie, które powinno trwać do 3 dni.

Większe rany i rany mocno krwawiące należy pokazać lekarzowi chirurgowi: bezpośrednio po urazie możemy udać się do poradni chirurgicznej bez skierowania i zostaniemy przyjęci, jako „chorzy z wypadku”, a po upływie kilku godzin od zdarzenia musimy uzyskać skierowanie do lekarza specjalisty od lekarza rodzinnego.

Rany przewlekłe

Zaczynają się goić dopiero po usunięciu przyczyny ich powstania, poprawie mikrokrążenia, redukcji infekcji, usunięciu martwicy i odciążeniu miejsca występowania rany.

Mikrokrążenie możemy poprawić przez zastosowanie preparatów wieloskładnikowych podobnie jak w profilaktyce.

W procesie pielęgnacji wszystkich ran, podstawowym warunkiem jest prawidłowa pielęgnacja.

Najważniejszą zasadą leczenia ran przewlekłych jest Wilgotna Terapia Ran polegająca takim doborze opatrunku, który utrzymuje stałe wilgotne środowisko w ranie suchej lub odizolowuje nadmiar wysięku wydzielanego przez rany.

Do mycia ran służą lawaseptyki a do dezynfekcji antyseptyki. Otaczającą skórę należy ochraniać przed maceracją przez zastosowanie tłustych preparatów, jeśli stosujemy opatrunki tradycyjne (gazowe) podobnie jak w profilaktyce.

Zastosowany rodzaj opatrunku zależy od stanu rany, ilości wysięku, obecności stanu zapalnego. Do dyspozycji mamy na rynku ponad 300 preparatów w postaci płynów, żeli, past i nowoczesnych opatrunków aktywnych, z których 82 są refundowane i wydawane w aptece na receptę od lekarza za odpłatnością 30%. W metodzie tradycyjnej „pod gazik” mamy również różne dostępne preparaty przeznaczone do zastosowania na rany pozbawione martwicy i infekcji oraz kremy na rany zakażone i maści enzymatyczne na rany pokryte martwicą. Wybór i rodzaj opatrunku zależy od preferencji chorego, wiedzy osoby leczącej, dostępności na rynku i stanu rany.