Nietrzymanie moczu jest poważnym problemem współczesnego społeczeństwa. Według statystyk dotyka ono ok. 10-15 proc. populacji, w większości kobiet. Nietrzymanie moczu jest dolegliwością przykrą, wymagającą stosowania działań profilaktycznych, samoobserwacji, wczesnego reagowania na pojawiające się objawy. Z powodu specyfiki schorzenia, wywołującego poczucie wstydu, zakłopotania oraz diagnostyki wymagającej przekroczenia granic intymności, wiele kobiet nie zgłasza problemu lekarzowi i nie poddaje się ukierunkowanemu leczeniu, niezbędnemu do powrotu do zdrowia. Właściwa profilaktyka oraz podjęcie leczenia w lekkiej postaci choroby pozwala uniknąć leczenia inwazyjnego.

Do czynników ryzyka zaliczamy: choroby układu nerwowego, cukrzycę, nawracające zakażenia układu moczowego, operację wycięcia macicy, otyłość, ciężką pracę fizyczna, wiek kobiety (wygasanie czynności hormonalnej, obniżenie poziomu kolagenu), palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, stres, nadciśnienie, zaparcia, predyspozycje genetyczne. Czynnikami predysponującymi może być także: poród po 42 tyg. ciąży, trwający powyżej 24 godzin, liczba porodów powyżej 2. Nietrzymanie moczu może występować ze schorzeniami układu moczowo-płciowego, chorobami metabolicznymi, chorobami układu nerwowego (udar, uraz rdzenia nerwowego, stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, Alzheimera)

Postacie nietrzymania moczu:

  • Wysiłkowe Nietrzymanie Moczu – występujące najczęściej (63 proc.) to niewydolność mechanizmu zwieraczowego cewki moczowej lub nadmierna ruchomość cewki spowodowana uszkodzeniem aparatu mięśniowo-powięziowego,
  • Naglące Nietrzymanie Moczu - nadreaktywność pęcherza moczowego,
  • Mieszane Nietrzymanie Moczu.

Stopnie Nietrzymania Moczu:

I° - wypływanie moczu przy znacznym wysiłku (kichanie, kaszel, wybuch śmiechu) powodujący silny wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego,

II° - wypływanie moczu przy średnim wysiłku  (dźwiganie ciężarów, bieganie) powodujący umiarkowany wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego,

III° - wypływanie moczu przy minimalnym wysiłku  (marsz, wchodzenie po schodach, zmiana pozycji z leżącej na stojącą) powodujący słaby wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego.

Aspekt psycho-społeczny i ekonomiczny

Problemy dotyczące sfery emocjonalnej to uczucie wstydu, zakłopotanie, poczucie odrzucenia, frustracja. Dochodzi do zakłócenia codziennych czynności: konieczność przebywania w pobliżu toalety, utrata poczucia niezależności, zmniejszenie ilości przyjmowanych płynów, zaburzenia współżycia seksualnego. Pojawiają się trudności w czynnościach dnia codziennego. Negatywne efekty ekonomiczne to: utrata pracy, zakup podpasek, częste pranie. Aspekt społeczny nietrzymania moczu związany jest: ze zmianą stylu życia, ograniczeniem codziennych czynności np. podróży, zakupów itp. koniecznością stałego zabezpieczania się celem utrzymania właściwej higieny ciała (wkładki, pieluchomajtki), dyskomfortem fizycznym, a także psychicznym. Obawa przed wykryciem dolegliwości przez innych wymusza zmianę dotychczasowych zachowań. Powoduje ograniczenie kontaktów towarzyskich, izolację, a co za tym idzie – obniżenie poczucia godności i własnej wartości, spadek pozycji społecznej, depresję.

Leczenie

Celem diagnostyki i podjęcia leczenia należy zgłosić się do lekarza rodzinnego, ginekologa, lub urologa. Podstawą ustalenia diagnozy jest wywiad obejmujący między innymi:

  • liczbę mikcji podczas dnia (norma <8),
  • liczbę mikcji w nocy przerywających sen (norma<2),
  • kłopotliwe epizody nagłej potrzeby oddania moczu (norma 0), uzupełniony o wywiad ginekologiczno-położniczy, neurologiczny i przyjmowane leki.

Poszerzona diagnostyka obejmuje: badanie ogólne i USG, posiew moczu, badania urodynamiczne. Po wykonaniu podstawowych badań można rozpocząć leczenie schorzenia, które obejmuje postępowanie zachowawcze i operacyjne. W postaci lekkiej schorzenia proponuje się ćwiczenia Kegla, stosowanie kulek i krążków dopochwowych, pessarów pochwowych, stymulację elektryczną lub magnetycznąStosowanie ćwiczeń Kegla poprawia koordynację mięśni oraz pracę mięśni dźwigaczy odbytu.

Polecaną metodą nieinwazyjną jest także Biofeedback, który polega na nauce ćwiczenia, rozluźniania i napinania mięśni, metodzie digitalnej – palpacyjna ocena siły zaciskania ścian pochwy, stosowaniu perineometrii dopochwowej, urodynamice – ocena liczbowa, graficzna, dźwiękowa, świetlna treningu mikcji.

Leczenie można powtarzać (niektórzy pacjenci wymagają terapii przerywanej lub ciągłej). Farmakoterapia to stosowanie estrogenów, leków antycholinergicznych, neurotoksyn. Leczenie inwazyjne polega na stosowaniu toksyny botulinowej - iniekcje do wypieracza- wyniki tego leczenia są obiecujące.

Postać ciężka wymaga leczenia operacyjnego, np. zastosowania taśmy, która stabilizuje cewkę moczową. Nietrzymanie moczu to schorzenie przewlekłe, podlegające leczeniu, ale wymagające od kobiety dużego zaangażowania w proces diagnostyki, leczenia i rehabilitacji.