Wśród nich wyróżniamy profilaktykę pierwszo-, drugo- i trzeciorzędową. Działania pierwszorzędowe odnoszą się do osób zdrowych, które mogą być narażone na czynniki będące przyczyną choroby. Działania drugorzędowe skierowane są do osób już narażonych na czynniki ryzyka choroby (np. palenie tytoniu), a działania trzeciorzędowe obejmują chorych z rozpoznaną już chorobą, u których chcemy spowolnić jej postęp.

Czynniki ryzyka

Zaprzestanie palenia tytoniu pozostaje najbardziej efektywną interwencją, która poprawia czynność płuc, spowalnia roczny spadek FEV (natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej) do tempa porównywalnego u tych, którzy nie palą.

Konieczna jest popularyzacja wiedzy o szkodliwości zanieczyszczenia powietrza, kontrola i działania mające na celu poprawę czystości powietrza jakim oddychamy, w tym ograniczenie emisji produktów spalania różnych substancji, także organicznych (np. węgiel, drewno), poprawa wentylacji pomieszczeń o dużym zapyleniu lub stężeniu toksycznych oparów/gazów, automatyzacja i hermetyzacja procesów produkcyjnych, przestrzeganie zasad bhp.

W przypadku narażenia w miejscu pracy konieczne jest stosowanie indywidualnych środków ochrony dróg oddechowych, poprawa organizacji pracy z ograniczeniem czasu narażenia, monitorowanie zanieczyszczeń.

Informacja o czynnikach ryzyka takich jak narażenie na aktywne bądź bierne palenie, niska masa urodzeniowa, predyspozycje genetyczne, narażenie zawodowe są wskazaniem do wykonania badania spirometrycznego, które jest podstawą rozpoznania POChP. W razie wskazań mogą być zalecone inne badania dodatkowe (np. badanie radiologiczne płuc). Zalecenie to dotyczy szczególnie osób w wieku 40-65 lat, zarówno mężczyzn, jak i kobiet ze względu na rozpowszechnienie nałogu palenia także w tej drugiej populacji.

Optymalne leczenie

Chory na POChP musi codziennie stosować leki (przede wszystkim rozszerzające oskrzela) zalecone przez swojego lekarza. Większość z nich to leki w postaci wziewnej. Stąd tak istotne jest nauczenie pacjenta prawidłowego sposobu ich przyjmowania. Jak już wspomniano, tempo spadku FEV jest szybsze we wcześniejszych niż późniejszych etapach choroby. Stąd konieczność prawidłowego leczenia na każdym, a szczególnie w początkowym stadium choroby. Obecna strategia leczenia chorych na POChP polega przede wszystkim na łagodzeniu objawów i przeciwdziałaniu zaostrzeniom choroby.

Szczepienia

Chorym na POChP zaleca się szczepienia przeciw grypie. Szczepienia powinny być powtarzane przed sezonem zachorowań, corocznie, ze względu na zmienność antygenową wirusa i fakt, że uzyskiwana tą drogą odporność chroni tylko przez pewien czas. Dzięki szczepieniom zmniejsza się częstość zaostrzeń, czyli poprawia się przebieg choroby, rzadziej zachodzi konieczność leczenia w warunkach szpitalnych, zmniejsza się śmiertelność wśród chorych na POChP.

Aktywność fizyczna

Problemy zdrowotne, w szczególności u chorych na POChP, wynikające z zaburzenia czynności układu oddechowego predysponują do zaniechania wysiłku fizycznego. Pacjenci mają tendencję do ograniczania aktywności fizycznej już na samym początku choroby, zanim jeszcze pojawi się znaczna duszność. Nie wolno zapominać, że w każdym okresie choroby wskazany jest zarówno trening wytrzymałościowy i siłowy, jak i ćwiczenia oddechowe uzupełniane o spacery przy dobrej pogodzie.