W Polsce choruje ok. 1,5 mln osób, co stanowi ok. 10% populacji powyżej 40 roku życia. Rocznie przybywa ok. 50 tys. nowych chorych, z czego ok. 50% to osoby poniżej 65 roku życia.

Okoliczności sprzyjające chorobie

Najważniejszą przyczyną rozwoju POChP jest dym tytoniowy, który zawiera 600 cząsteczek szkodliwych dla zdrowia, ale również są to inne czynniki środowiskowe: używanie kuchni węglowych (zasiarczony węgiel, drewno), spalanie paliwa w pojazdach mechanicznych. Najbardziej szkodliwe działanie mają zawarte w powietrzu atmosferycznym dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, ozon i pył zawieszony. Trzeba też pamiętać o działaniu szkodliwych czynników przed urodzeniem i w pierwszych latach życia. Są to przedwczesny poród, niska waga urodzeniowa, częste przeziębienia i bierne palenie.

Pierwsze objawy choroby pojawiają się zwykle około 50 roku życia, kiedy zniszczonych zostało 40% pęcherzyków płucnych – wówczas pojawia się duszność wysiłkowa, która zwykle jest bagatelizowana. Bezczynność powoduje zanik mięśni, które potrzebują więcej tlenu by wykonać dotychczasowy wysiłek – co nasila duszność. To choroba długotrwale postępująca, która prowadzi do trwałego inwalidztwa i śmierci – żeby temu zapobiec trzeba wcześnie ją rozpoznać i leczyć. We wczesnym rozpoznaniu choroby pomaga spirometria.

Dostępność leków i refundacja

Wczesna terapia, zgodnie z wynikami badań klinicznych wg EBM – zapobiega zaostrzeniom, które jak wiadomo prowadzą do stałej progresji choroby. Kolejne zaostrzenia zmniejszają powierzchnię oddechową, dlatego trzeba im zapobiegać jak najwcześniej – to działanie wykazują przede wszystkim leki rozszerzające drogi oddechowe z grupy LAMA oraz LABA.

Jednak w stosunku do innych krajów UE ciągle jesteśmy opóźnieni z refundacją tych leków. Pierwszy lek z grupy ultra LABA został zarejestrowany w listopadzie 2009, a refundację 30% uzyskał dopiero w maju 2014. Kolejny lek z tej grupy zarejestrowany w 2014 r czeka na decyzję AOTMiT.

Nieco lepiej sytuacja przedstawia się w grupie LAMA. Pierwszy lek z tej grupy jest od kilku lat refundowany na 30% w leczeniu podtrzymującym u chorych na POChP, niestety w opłacie ryczałtowej tylko dla chorych z ciężką nieodwracalną obturacją, a zgodnie z wytycznymi polskich i międzynarodowych towarzystw naukowych lek ma wskazanie już we wcześniejszych okresach choroby. Ten sam lek w nowoczesnym urządzeniu podającym jest już tylko refundowany na 30%. Kolejny lek z grupy LAMA po dwóch latach od rejestracji (wrzesień 2012) ma od września 2014 tylko 30% refundację. Najgorzej przedstawia się sytuacja leków łączonych LABA/LAMA, które wykazują większą skuteczność niż leki w monoterapii. Nierefundowany jest żaden preparat z tej grupy.

Czynniki wpływające na skuteczność leczenia

Odpowiedź na leki u chorych na POChP zależy z jednej strony od nasilenia objawów, zaawansowania obturacji, liczby zaostrzeń na rok, wieku chorego, chorób współistniejących oraz tolerancji leku, ale także od akceptacji terapii przez chorego i czy potrafi użyć zalecany inhalator (niewiele ponad 50% stosuje lek prawidłowo). Najlepiej stosować lek jak najrzadziej, czyli raz dziennie, a jeżeli jest potrzeba stosowania większej liczby leków, najlepiej stosować je w jednym inhalatorze.

Mamy nowe, skuteczne i bezpieczne leki i to jest optymistyczna wiadomość dla chorych na POChP. Pozostaje tylko apel do płatnika, żeby dał poprzez refundację podobną szansę na wydłużenie i poprawę jakości życia chorym na POChP, jaką mają chorzy kardiologiczni czy onkologiczni – zwłaszcza, że wskaźnik koszt/efektywność leczenia chorych na POChP z pewnością nie jest gorszy.