trata zębów powoduje obniżenie jakości życia człowieka, upośledza funkcje fizyczne: utrudnienie spożywania pokarmów, mowy, połykania, a także funkcje psychospołeczne: niezadowalający wygląd, utrudnienie kontaktów społecznych.

Proteza zębowa powinna zapewnić pacjentowi komfort funkcjonalny i estetyczny. Rozumiemy przez to skuteczne rozdrabnianie i żucie pokarmu, zadawalający wygląd pacjenta, prawidłową wymowę bez jakichkolwiek dolegliwości bólowych. Protezy powinny dokładnie przylegać do błony śluzowej, nie przemieszczać się, muszą być harmonijnie wkomponowane w bardzo dobrze unaczyniony i unerwiony obszar jakim jest jama ustna.

Niedostateczna higiena jamy ustnej prowadzi do dwóch najczęstszych przyczyn ekstrakcji zębów: próchnicy i jej powikłań u młodszych osób oraz chorób przyzębia w starszym wieku. W 1 mm2 płytki nazębnej może być nawet do miliona bakterii patogennych. W mniejszym stopniu utratę zębów powodują urazy i nowotwory okolicy twarzoczaszki. Każdy utracony ząb powinien być odbudowany po etapie gojenia kości, trwającym ok.6-8 tygodni. Zaniechanie tej czynności prowadzi do przesuwania i wychylania zębów sąsiednich oraz utraty punktów stycznych. Jest to początek niebezpiecznego stanu prowadzącego do destrukcji tkanek przyzębia.

Pojęcie „ruchoma proteza zębowa” jest z założenia zarezerwowane dla osób w podeszłym wieku. A niestety jest to zjawisko znane nawet kilkuletnim dzieciom. Ruchome protezy zębowe w zależności od konstrukcji mogą przenosić siły żucia w sposób jedynie śluzówkowy, niefizjologiczny, przez błonę śluzową na kość wyrostka zębodołowego (protezy osiadające), bądź dodatkowo wykorzystywać pozostałe w jamie ustnej zęby, w mniejszym stopniu obciążając bezzębne odcinki kości. Przenoszenie sił wyzwalanych w czasie żucia na pozostałe w jamie ustnej zęby pacjenta nazywa się ozębnowym, a protezy tak konstruowane jako „podparte”. Pierwszą, w miarę jednorodną grupą protez ozębnowo-śluzówkowych są protezy szkieletowe, umocowane za pomocą klamer i przenoszące ozębnowo siły żucia za pomocą cierni. Protezy szkieletowe mogą być też umocowane na precyzyjnych elementach umocowujących, poprzez zatrzaski, zasuwy, korony teleskopowe. Bezdyskusyjną kwestią jest wyższość funkcjonalna protez podpartych nad osiadającymi, a ma to odbicie w mniejszej destrukcji kości podłoża protetycznego i dłuższym zachowaniu zębów własnych pacjenta w zdrowiu. Niestety refundacja Narodowego Funduszu Zdrowia nie obejmuje innych protez niż osiadające. Musimy pamiętać, że protezy osiadające: całkowite i częściowe opłacane są ze środków publicznych raz na 5 lat, a to dość długi czas – prawie 2000 dni. Należy wiedzieć, że protezy bezpłatnie można naprawić i podścielić co 2 lata. Wprawdzie nie każda naprawa wchodzi w ten zakres usług, ale jest to pewnego rodzaju rezerwa, dzięki której przez 5 lat mimo postępującego zaniku podłoża protetycznego można pacjentowi zapewnić dobrą jakość życia. Niezależnie od rodzaju użytkowanej protezy pacjent bezwzględnie musi utrzymywać jamę ustną w czystości. Po każdym posiłku protezy powinny być wyjęte z ust i dokładnie wyczyszczone szczoteczką o średniej twardości włosia, najlepiej specjalnie dedykowaną do protez. Należy używać mydła, pasty do czyszczenia protez lub pasty do zębów. Można dodatkowo stosować, ale tylko po mechanicznym oczyszczeniu protezy, chemiczne środki do czyszczenia protez np. w postaci rozpuszczalnych w wodzie tabletek. Jeżeli w jamie ustnej znajdują się zęby własne, należy szczotkować je bardzo dokładnie pastą z fluorem metodą wymiatania układając włosie szczotki przy dziąśle. Błonę śluzową i grzbiet języka należy również szczotkować miękką szczoteczką, aby pobudzić krążenie i usunąć resztki pokarmowe.

Bardzo trudnym okresem dla użytkowników protez jest czas kilkunastu dni bezpośrednio po ich otrzymaniu. Jest to okres adaptacyjny, kiedy pacjent mimo prawidłowego wykonania protez może czuć dyskomfort a dokładna długość tego okresu zależy od jego fizycznych i psychicznych predyspozycji.

A oto dolegliwości, które mogą wystąpić w okresie adaptacyjnym: uczucie braku miejsca na język i pokarm, przygryzanie policzków i języka, zwiększone wydzielanie śliny, zmienione odczuwanie smaku, trudności wyczucia temperatury spożywanych pokarmów, trudności z wymową, niewielkie dolegliwości bólowe, odruch wymiotny.

A oto zestaw 10 przykazań dla osoby użytkującej protezy ruchome, przekazywany w formie ustnej i pisemnej pacjentom:

  1. Pamiętaj o trudnościach w okresie adaptacyjnym
  2. Utrzymuj w czystości protezę i zęby
  3. Nie używaj do mycia protez wody powyżej 75OC
  4. Wyjmuj protezę na noc i przechowuj ją w suchym pojemniku
  5. Ćwicz mówienie przed lustrem, czytaj na głos
  6. Nie odgryzaj pokarmu przednimi zębami
  7. Unikaj pokarmów bardzo twardych, lepkich i ciągnących
  8. Samodzielnie nie naprawiaj i nie koryguj protezy
  9. Zgłaszaj się regularnie na wizyty kontrolne
  10. W przypadku bólu załóż protezę 3-4 godziny przed wizytą u dentysty

Proces terapeutyczny wykonania protez jest wieloetapowy i dokładne przeprowadzenie kolejnych czynności we współpracy z pacjentem prowadzą do sukcesu, jakim jest zadowolenie tak użytkownika protez jak i lekarza.