Jama ustna, będąca początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego, jest specyficznym, dynamicznym ekosystemem. Zasiedlona jest przez mikroorganizmy, które stanowią jej stałą mikroflorę. Naruszenie harmonijnego współdziałania mikroflory jamy ustnej z organizmem powoduje powstanie stanu chorobowego, którego najczęstszym wyrazem jest proces próchnicowy zębów z jego powikłaniami oraz choroby przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej. Zatem troska o zdrowe zęby przyczynia się do zdrowia organizmu.

Edukacja od samego początku

Istotne jest, aby zadbać o dobry stan jamy ustnej od samego początku, już poprzez edukację kobiet ciężarnych tak, aby przygotowane były zapobiegać chorobom jamy ustnej swoich przyszłych dzieci. Dane są zatrważające. Problem próchnicy w Polsce dotyczy 85 proc. sześciolatków oraz 90 proc. dzieci w wieku szkolnym. Z kolei prawie wszyscy dorośli mają ubytki próchnicowe, a ponad 40 proc. osób w wieku 65-74 lat jest bezzębnych. Ten niekorzystny stan wymaga poprawy: edukacji pacjentów, uświadomienia o istotnym wpływie zdrowia jamy ustnej na stan organizmu, jak i zrozumienia, że profilaktyka jest w tym zakresie niezwykle istotna i skuteczna. Konieczne jest zachowane właściwej higieny jamy ustnej, zapewnienie podaży fluoru w postaci past do zębów, przestrzeganie okresowych wizyt kontrolnych oraz ograniczenie spożywania węglowodanów. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w 2015 zaleciła stanowczo ograniczyć podaż węglowodanów i podkreśliła, że spożycie cukru powinno mieścić się do mniej niż 10 proc. zapotrzebowania na energię człowieka.

Choroby przyzębia stanowią kolejny ogromy problem w stomatologii. Do patologii ogólnych, których występowanie jest związane z periodontopatiami należą choroby niedokrwienne serca, udary i niedokrwienie mózgu, cukrzyca, a także przedwczesne porody. Główną przyczyną występowania chorób tkanek otaczających ząb jest obecność płytki bakteryjnej, czyli biofilmu. Po raz kolejny doskonała higiena jamy ustnej odgrywa zatem kluczową rolę w zachowaniu zdrowia jamy ustnej.

Przyczyny chorób jamy ustnej

Urbanizacja, wydłużenie długości życia i określony jego styl (obyczaje i nałogi) powodują ponadto ciągły wzrost liczby pacjentów cierpiących na schorzenia onkologiczne. Liczba wszystkich nowotworów jamy ustnej, rozpoznawanych każdego roku w Polsce przekracza 1000 zachorowań. Liczba zgonów, gdzie przyczyną pierwotną były nowotwory złośliwe jamy ustnej, sięga około 2/3 tej liczby.

Oprócz wymienionych wyżej problemów, dzisiejsze społeczeństwa borykają się z łagodniejszymi, choć nie mniej uciążliwymi dolegliwościami jamy ustnej. Coraz większą uwagę zwraca się także na kwestie estetyczne – biel zębów, korygowanie ich kształtu czy kreowaniu uśmiechu. Odpowiednia diagnoza i leczenie mogą te problemy rozwiązać – znacząca jest tu rola lekarza stomatologa oraz zabiegi profilaktyczne stosowane na co dzień.