Home » Immunologia » Dlaczego szczepienia przeciw krztuścowi są tak ważne?
baner SP 970x250 a
immunologia

Dlaczego szczepienia przeciw krztuścowi są tak ważne?

Dr-Aneta-Nitsch-Osuch

Prof. dr hab. n. med. Aneta Nitsch-Osuch

Pediatra, epidemiolog, kierownik Zakładu Medycyny Społecznej i Zdrowia Publicznego WUM

Do niedawna krztusiec uważano za chorobę dziecięcą. Teraz wiemy, że chorują na niego przede wszystkim dorośli i nastolatki, a szczepienie przeciw niemu należy powtarzać co 10 lat. Co jeszcze warto wiedzieć na temat tej choroby zakaźnej?

Jak wygląda sytuacja epidemiologiczna krztuśca w Polsce? Jak często ta choroba zakaźna jest diagnozowana?

Sytuacja epidemiologiczna w kwestii krztuśca jest zmienna. W bieżącym roku liczba rozpoznań i zgłoszeń przypadków krztuśca jest niższa w porównaniu do roku ubiegłego. Nie można jednak tu mówić o sukcesie, ponieważ zmniejszenie liczby przypadków zachorowań na krztusiec wynika z obostrzeń związanych z pandemią. W związku z tym, że byliśmy poddawani kwarantannie, unikaliśmy kontaktu z innymi, nosiliśmy maseczki – to wszystko sprawiło, że ekspozycja na krztusiec była mniejsza.

Zachorowania na krztusiec przebiegają w falach epidemicznych, co 3 do 5 lat, zatem tym razem ten wzrost przypadałby na rok 2020 (poprzedni był notowany w roku 2016). Według WHO jest to choroba powracająca, a znana nam i raportowana liczba zachorowań to wierzchołek góry. Należy dodać, że krztusiec jest bardzo zakaźny: jeden chory może zarazić 14-17 osób! Choroba ta jest niedoszacowana, zwłaszcza u dorosłych, nawet o 300 proc. ponieważ zapominamy, że przyczyną przewlekającego się kaszlu u osoby dorosłej może być właśnie krztusiec.

Dla kogo najbardziej niebezpieczne jest zakażenie krztuścem? Kto jest w grupie podwyższonego ryzyka zakażenia?

Najbardziej narażone na ciężki przebieg krztuśca są najmłodsze dzieci, noworodki i niemowlęta w pierwszych miesiącach życia. Tak małe dzieci nie mogą być jeszcze zaszczepione lub przyjęły niewystarczającą dla pełnej ochrony liczbę dawek szczepionki (szczepienie przeciw krztuścowi rozpoczyna się, gdy dziecko kończy 6 tygodni życia). U najmłodszych, gdy dojdzie do ekspozycji na krztusiec, w wielu przypadkach przebieg choroby jest ciężki, występują powikłania w postaci zapalenia płuc, a nawet uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego (tzw. encefalopatia krztuścowa). Dlatego też rekomendowane jest szczepienie kobiet w ciąży (pomiędzy 27. a 36. tygodniem), by zapewnić ochronę przed zachorowaniem na krztusiec od pierwszych dni życia dziecka. Należy podkreślić, że szczepienie przeciw krztuścowi kobiet w ciąży jest skuteczne i bezpieczne.

Jaka jest rola szczepień jako profilaktyki?

Rola szczepień jako profilaktyki przeciw krztuścowi jest kluczowa. Sytuacja epidemiologiczna przed okresem obowiązkowych szczepień na krztusiec (przed latami 60. ubiegłego wieku) była tragiczna. Co roku w Polsce na krztusiec umierało 1000-1500 osób. Były to głównie dzieci. Szczepienia przyczyniły się do tego, że sytuacja uległa poprawie, jednak w latach 80. zauważono, że szczepienia te nie chronią nas na całe życie, a jedynie przez 5, maksymalnie 10 lat, dlatego muszą być one u dorosłych powtarzane. Niestety szczepionki przeciw krztuścowi nie są jak do tej pory refundowane, jednak liczę na to, że sytuacja w przyszłości się zmieni.

Co to są szczepionki skojarzone z acelularnym krztuścem i jakie są ich zalety?

Szczepionki skojarzone z acelularną komponentą krztuścową mają lepszy profil bezpieczeństwa, choć i te pełnokomórkowe są w pełni bezpieczne. Te pierwsze są częściej wybierane przez rodziców w tak zwanych szczepionkach skojarzonych, np. „5 w 1”, kiedy to podając jedną iniekcję, zapobiega się kilku chorobom zakaźnym. Szczepionki z acelularną składową krztuścową podaje się dorosłym, także kobietom w ciąży.

Do jakich powikłań może dojść po przebytej infekcji w przypadku zakażenia krztuścem?

U najmłodszych dzieci dochodzi do powikłań zagrażających życiu, a niektóre ciężkie przypadki doprowadzają nawet do zgonu. Najczęściej wymagana jest hospitalizacja. Zakażenie pałeczką krztuśca doprowadza do zapalenia płuc, oskrzeli, drgawek, problemów z oddychaniem. Krztusiec objawia się napadowym kaszlem, często kończącym się wymiotami. W przypadku pacjentów dorosłych, objawy krztuśca są uciążliwe (kaszel w nocy), obserwuje się utratę masy ciała, zaburzenia koncentracji, a także poważne powikłania takie jak odma opłucnowa, czy też złamania żeber, u seniorów – krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego.

Next article