Home » Immunologia » Kiedy kolejna infekcja może wskazywać na WNO?
immunologia

Kiedy kolejna infekcja może wskazywać na WNO?

Wtórne niedobory odporności (WNO) najczęściej są skutkiem chorób, w tym również tych przewlekłych, takich jak cukrzyca, oraz starzenia się organizmu. Czy da się je wyleczyć?

Dr hab. n. med. Wojciech Feleszko

Warszawski Uniwersytet Medyczny

Jak leczymy wtórne niedobory odporności? Czy dla każdego pacjenta terapia będzie wyglądać tak samo?

Nie mamy tutaj określonej terapii, bo wtórne niedobory odporności, nazywane też nabytymi, to niejednorodna grupa najprzeróżniejszych chorób: od nowotworów, chorób reumatologicznych i cukrzycy począwszy, a na zakażeniach wirusowych czy skutkach działania określonych leków (w tym leków immunosupresyjnych) skończywszy. Do tego dochodzą stany fizjologiczne, mogące sprzyjać dodatkowym zakażeniom, takie jak ciąża, czy po prostu starzenie się organizmu. Tym samym trudno konkretnie i ogólnie określić, w jaki sposób leczyć WNO, gdyż jest to zależne od czynnika, który je wywołał. Należy jednak zadbać o to, aby wzmocnić układ odpornościowy pacjenta, dlatego konieczne jest przede wszystkim leczenie choroby podstawowej. Trzeba też zdawać sobie sprawę, że wdrożenie odpowiedniej terapii wymaga nierzadko wielospecjalistycznych konsultacji, gdyż często są to chorzy w skomplikowanych sytuacjach klinicznych.

W jaki sposób można wzmocnić odporność pacjenta z WNO? Co pacjent może zrobić sam w ramach profilaktyki WNO?

Przede wszystkim poprzez kontrolę czynnika, jaki je wywołał, czyli np. terapię choroby podstawowej. Ponadto odporność możemy wzmacniać stosując szczepienia ochronne, których temat zwykle poruszany jest w kontekście dzieci i kalendarza szczepień obowiązkowych, a powinien również zainteresować dorosłych, gdyż istnieje także lista szczepień zalecanych dla dorosłych.

W zależności od sytuacji chorego, zalecone mogą być szczepienia takie jak: szczepienie przeciw grypie, błonicy, tężcowi i krztuścowi, meningokokom czy pneumokokom oraz wiele innych. Tego rodzaju immunizacja swoista zapewnia odporność na konkretny patogen, przy czym niektóre osoby mogą otrzymać również zalecenia stosowania tzw. lizatów bakteryjnych, czyli szczepionek nieswoistych, działających szerzej, zwykle w kontekście chorób dróg oddechowych. Stanowią one skuteczną, potwierdzoną licznymi badaniami naukowymi, dodatkową ochronę i zaleca się je szczególnie osobom, u których występują nawracające infekcje, a ich przebieg jest ciężki.

Ostateczną decyzję o ich zastosowaniu w konkretnych sytuacjach klinicznych podejmuje lekarz – zwykle do szczepienia lizatami bakteryjnymi kwalifikowane są dzieci i chorzy z przewlekłymi chorobami płuc (np. POChP oraz astmą oskrzelową). Aby wzmocnić odporność, istotne jest też dbanie o zdrowy tryb życia, co chociaż brzmi banalnie, jest ważne dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Tym samym warto wdrożyć m.in. regularną aktywność fizyczną, dobrą, zbilansowaną dietę, wysypiać się, ograniczyć na ile to możliwe stres, rzucić używki (np. palenie tytoniu), zadbać o jakość powietrza, którym oddychamy. Zaleca się także suplementację witaminy D3, która jest odpowiedzialna za wiele funkcji odpornościowych i jej prawidłowy poziom sprawia, że infekcji jest realnie mniej.

Jakie są konsekwencje nieleczonego WNO?

Jeśli nawracające i ciężko przebiegające infekcje będą się powtarzać, a nie zostanie wdrożona m.in. terapia choroby podstawowej, to z czasem powtarzające się zakażenia mogą doprowadzić do dysfunkcji danego narządu, najczęściej płuc, ale też skóry czy przewodu pokarmowego. Tym samym konieczne jest wdrożenie zindywidualizowanego leczenia oraz działań profilaktycznych, które wzmocnią układ immunologiczny.

Czy w związku z tym możemy określić, że WNO da się wyleczyć?

Istotne jest, by wtórnych niedoborów odporności nie postrzegać jako jednostki chorobowej. Nie są one zdefiniowane nawet w powszechnie stosowanej klasyfikacji ICD-10. Tym samym unikałbym raczej stwierdzeń, że można je wyleczyć lub też nie. Byłbym raczej skłonny do tego, by mówić, że np. u pacjenta ze zdiagnozowaną cukrzycą, u którego występują WNO, a u którego wdrożono terapię choroby podstawowej oraz zastosowano działania wspierające odporność, układ immunologiczny zaczął funkcjonować lepiej i tym samym przestał mieć nawracające infekcje (w tym kontekście przestał chorować).

Czy przebieg WNO u dzieci i dorosłych wygląda tak samo? Jakie wyróżniamy różnice?

U dzieci, zwłaszcza w okresie przedszkolnym, infekcje występują często, szczególnie zakażenia w obrębie górnych dróg oddechowych. Zwykle mają one 6-8 infekcji w ciągu roku, jednak zdarza się, że jest ich nawet 12 i to nadal mieści się w normie, gdyż jest związane z dojrzewaniem układu odpornościowego. Z kolei u dzieci szkolnych powinno być ich mniej (maksymalnie 6 w ciągu roku), a u dorosłych nie ma już takiej normy, jednak powinny się one zdarzać sporadycznie, zazwyczaj 2-4 razy na rok.

Jeśli infekcje u dzieci lub u dorosłych są częste, nawracające i mają ciężki przebieg, to należy szukać ewentualnej przyczyny właśnie w układzie odpornościowym, gdyż może być to związane z wtórnymi niedoborami odporności. I przy tym warto wiedzieć, że WNO u dzieci i u dorosłych przebiegają bardzo podobnie, wręcz tak samo. Jeśli często jest konieczne wdrożenie antybiotyków bądź chory wymaga hospitalizacji i jest to pobyt związany z jedną chorobą, np. nawracającym zapaleniem płuc, warto rozważyć wdrożenie działań wspierających WNO.

Next article