Home » Immunologia » Probiotyki w życiu codziennym – dlaczego warto je przyjmować?
Immunologia

Probiotyki w życiu codziennym – dlaczego warto je przyjmować?

Prof. dr hab. med. Barbara Skrzydło-Radomańska

Katedra i Klinika Gastroenterologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Wielu pacjentów uważa, że probiotyki należy przyjmować jedynie podczas antybiotykoterapii. Są one jednak pomocne także w innych sytuacjach.

Czym są probiotyki? Jaka jest ich definicja?

Probiotyki, to nic innego jak bakterie. To żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny efekt zdrowotny na organizm gospodarza. Nie wszystkie bakterie jednak mogą być probiotykami. Optymalny szczep probiotyczny musi pochodzić od człowieka, nie mieć właściwości chorobotwórczych oraz być odporny na niekorzystne warunki w przewodzie pokarmowym. Probiotyki są odporne m.in. na kwas solny w żołądku, enzymy trzustkowe i kwasy żółciowe w dwunastnicy i jelicie cienkim.

Jakie pozytywne właściwości dla zdrowia mają probiotyki? Czy przyczyniają się do budowania odporności?

Pozytywne właściwości probiotyków są ściśle uzależnione od ich szczepu. Nie wszystkie gatunki i rodzaje bakterii, a nawet nie każdy szczep tego samego rodzaju ma zbawienny wpływ na organizm człowieka. Mechanizmy działania probiotyków możemy podzielić na trzy grupy.

Pierwsza grupa to zdolność konkurowania z bakteriami chorobotwórczymi. Posiadają ją wszystkie prebiotyki. Chronią nas przed kolonizacją tych złych bakterii. Mają one również możliwość wytwarzania ze składników diety (węglowodanów złożonych) dobroczynnych krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (m.in. niezwykle cenny kwas masłowy).

Druga grupa właściwości to cechy takie jak stabilizowanie bariery jelitowej, czyli ochrona organizmu przed światem zewnętrznym. Probiotyki te zapobiegają wdarciu się do krwiobiegu substancji toksycznych, chorobotwórczych i patogenów. Niektóre szczepy probiotyczne potrafią też wytwarzać witaminy.

Trzecia grupa właściwości jest przypisana tylko poszczególnym szczepom probiotycznym. Jest to poprawa odpowiedzi immunologicznej oraz wytwarzanie specyficznych substancji, które mogą pełnić funkcję neurotransmiterów. Są to m.in. mechanizmy budujące odpowiedź odpornościową. Probiotyki tego typu bronią nas przed bakteriami chorobotwórczymi, ponieważ konkurują z nimi o miejsca zagnieżdżenia się w przewodzie pokarmowym i o substancje, którymi się odżywiają. Wzmacniają barierę jelitową, przez co bakterie te nie przenikają do krwioobiegu. Produkują one również substancje antybakteryjne zwane bakteriocynami. Stymulują pozytywną odpowiedź układu odpornościowego bogato reprezentowanego w przewodzie pokarmowym jako MALT (Mucosa Associated Lymphoid Tissue) i GALT (Gut Associated Lymphoid Tissue).

Polacy często uważają, że przyjmowanie probiotyków jest wskazane jedynie w trakcie antybiotykoterapii, czy to prawda?

Po każdym przyjęciu antybiotyku dochodzi do dysbiozy, czyli naruszenia naturalnego ekosystemu żywych organizmów bakteryjnych w jelitach zwanego mikrobiotą. Dlatego też przyjmowanie probiotyków podczas antybiotykoterapii jest tak powszechne, aby temu przeciwdziałać. Ale probiotyki mogą nam pomóc także w innych sytuacjach, np. podczas leczenia ostrej biegunki infekcyjnej, którą skracają o jeden dzień! Podane odpowiednio wcześnie mogą przeciwdziałać także rozwojowi zakażenia niebezpieczną bakterią Clostridium difficille, szczególnie u osób starszych leczonych antybiotykami, szczególnie też przy przyjmowaniu leków zmniejszających wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Podobne działanie pomocnicze probiotyki wykazują w trakcie eradykacji czyli zwalczania zakażenia bakterią Helicobacter pylori zmniejszając skutki uboczne złożonej antybiotykoterapii.

Na co warto zwrócić szczególną uwagę przy wyborze probiotyku?

Należy kupować te probiotyki, które zostały przebadane klinicznie w badaniach randomizowanych, popartych dokumentacją. Probiotyki powinny być także należycie przechowywane zarówno w miejscu nabycia, jak i domu. Nie mogą być wystawione na światło słoneczne, niektóre muszą przebywać w lodówce, jest to zaznaczone w załączonej ulotce. Nie należy wybierać nieznanych, nieprzebadanych probiotyków.

A jakie znaczenie dla układu immunologicznego i gastrologicznego ma witamina C?

Witamina C jest związkiem o właściwościach antyoksydacyjnych. Przeciwdziała niekorzystnemu skutkowi działania reaktywnych form tlenu, które powstają w trakcie zapalenia. Reaktywne formy tlenu znacznie obniżają aktywność komórek obronnych. Witamina C pomaga organizmowi aktywować i zwiększyć tę obronę. Ponadto obecność witaminy C poprawia wchłanianie żelaza, które również ma istotne znaczenie w zachowaniu zdrowia.

Next article