Home » Neurologia » Jak pandemia wpłynęła na zdrowie psychiczne Polaków?
Psychiatria

Jak pandemia wpłynęła na zdrowie psychiczne Polaków?

depresja
depresja
depresja

Prof. dr hab. n. med. Piotr Gałecki

Kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych UM w Łodzi, Konsultant krajowy ds. psychiatrii

Konsekwencją pandemii jest nasilenie zaburzeń lękowych i zaburzeń depresyjnych. W jakich przypadkach sprawdzi się stosowanie wenlafaksyny?


Czy w obecnych czasach zwiększyła się ilość pacjentów, którzy cierpią z powodu objawów depresji i lęku na tyle, że decydują się na wizytę u lekarza i w związku z tym potrzebują pomocy farmakologicznej?

Rozpowszechnienie i zgłaszalność pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, szczególnie z zaburzeniami, takimi jak depresja i zaburzenia lękowe, systematycznie wzrasta. Sytuacja związana z pandemią spowodowała destabilizację funkcjonowania w różnych sferach życia tak wielu osób, że konsekwencją jest pojawienie się nowych epizodów zaburzeń lękowych lub zaburzeń depresyjnych, bądź nasilenie ich przebiegu u osób, które wcześniej chorowały.

Jakie jest pokłosie COVID-19, jeżeli chodzi o zdrowie psychiczne? Jakie jednostki chorobowe widocznie nasiliły się w społeczeństwie?

Jeśli mówimy o zdrowiu psychicznym, należałoby podzielić konsekwencje na takie, które są związane z przechorowaniem COVID-19 oraz na takie, które są związane z pandemią jako zjawiskiem społecznym. U osób, które przechorowały COVID-19, a były predysponowane lub miały łagodne kłopoty z pamięcią, może wystąpić przyspieszenie pojawienia się zespołów otępiennych.

Kolejnym zjawiskiem jest tzw. mgła mózgowa, która jest zespołem objawów polegającym na stałym poczuciu zmęczenia, przygnębienia, zaburzeniami pamięci i koncentracji oraz poczuciem zmniejszenia szybkości lub spowolnienia procesów myślowych. Do tego występują liczne dolegliwości bólowe, takie jak: niespecyficzne głowy, mięśni, stawów, a także mogą pojawić się zaburzenia apetytu.

Z kolei, jeśli chodzi o konsekwencje związane z pandemią i wynikającymi z niej ograniczeniami to należą do nich:
– zaburzenia depresyjne,
– uogólnione zaburzenia lękowe,
– zaburzenia adaptacyjne
– oraz nadużywanie substancji psychoaktywnych (w Polsce jest to przede wszystkim alkohol).

Depresja nie zawsze objawia się obniżonym nastrojem i przygnębieniem. Jakie są nieswoiste objawy depresji?

Jest to np. uczucie drażliwości, które sprawia, że irytują chorego rzeczy, które wcześniej były obojętne. Ponadto są to również: poczucie lęku, trwożliwe oczekiwanie i liczne objawy wegetatywne związane z lękiem, czyli np.: wzrost ciśnienia, kołatanie serca, bóle głowy, napięcie mięśni, niezdolność do odprężenia się, różne dolegliwości gastryczne (wzdęcia, biegunki, zaparcia) i dolegliwości bólowe.

Pierwszym lekarzem, który może zdiagnozować objawy depresji, jest często lekarz POZ. Na jakiej podstawie może rozpoznać chorobę oraz skierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty?

Przede wszystkim po tym, gdy pacjent zgłasza objawy, takie jak obniżony nastrój, rozumiane jako stałe uczucie smutku, który dominuje przez większość dni w tygodniu. Do takich symptomów zaliczane są również: anhedonia, czyli niezdolność do odczuwania przyjemności z rzeczy, które wcześniej sprawiały przyjemność, stałe uczucie zmęczenia lub wrażenie, że coś męczy szybciej niż kiedyś.

Bardzo ważne jest to, by co najmniej dwa z tych trzech objawów występowały stale przez co najmniej 2 tygodnie i żeby zaburzały funkcjonowaniem w każdej sferze życia. Pamiętajmy jednak o tym, że depresja może mieć różne nasilenie i jeśli ma niewielkie nasilenie, to często jest bagatelizowana i uznawana jako odpowiedź np. na trudne wydarzenie w życiu, przemęczenie itp. Diagnoza depresji pojawia się szybciej, gdy mamy do czynienia z nasileniem umiarkowanym lub znacznym, kiedy u chorego pojawiają np. myśli rezygnacyjne czy samobójcze.

Wenlafaksyna jest jednym z leków najczęściej stosowanych w terapii farmakologicznej depresji. Czy wykorzystuję się ją również w leczeniu innych stanów?

Jest to lek zarejestrowany nie tylko do leczenia zaburzeń depresyjnych, ale również do leczenia zaburzeń lękowych. Ponadto ma on także udowodnione działanie przeciwbólowe. Tym samym zwykle jest lekiem wskazanym do stosowania jako lek pierwszego rzutu u pacjentów z depresją lub zaburzeniami lękowymi, którzy mają dodatkowo chorobę z dolegliwościami bólowymi, czyli np. pacjenci z reumatoidalnym zapaleniem stawów, migrenami, łuszczycowym zapaleniem stawów, chorobą zwyrodnieniowa kręgosłupa itp.

Pandemia przyczyniła się do wzrostu występowania stanów lękowych, ponadto wiele objawów pocovidowych związanych jest powikłaniami natury neurologicznej, psychiatrycznej czy psychologicznej. Jak wygląda obecnie sytuacja tych pacjentów czy wdrożenie leczenia farmakologicznego znajduje w tych przypadkach zastosowanie?

Optymalne leczenie to połączenie farmakoterapii z psychoterapią. Na początku stosujemy leki takie jak wenlafaksyna wraz z benzodiazepinami, a później samodzielnie wenlafaksynę, co sprawi, że skutecznie usuwamy lęk chorego. Następnie przeprowadzamy diagnostykę tego lęku, czyli sprawdzamy, skąd się wziął – czy np. wynika z osobowości, czy z trudnej sytuacji życiowej pacjenta. Później włączamy psychoterapię, która ma sprawić, by zaburzenia lękowe nie wracały, a warto pamiętać, że chociaż dość łatwo osiągamy remisję choroby, to tendencja do nawrotu jest znaczna.

Next article