Home » Układ trawienny » Celiakia – jak wygląda dieta i terapia tej choroby?
układ trawienny

Celiakia – jak wygląda dieta i terapia tej choroby?

celiakia
celiakia

Małgorzata Źródlak

Prezes Zarządu, Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej, celiakia.pl

Wokół celiakii przez lata narosło wiele mitów. Dlatego też postanowiliśmy się z nimi rozprawić wraz z naszą ekspertką, opisując przyczyny, objawy i leczenie choroby. Czym jest celiakia? Dlaczego często mylona jest z alergią?

Celiakia to choroba autoimmunologiczna, o podłożu genetycznym. Polega na trwającej całe życie nietolerancji glutenu, czyli białka zawartego w zbożach. Gluten u chorego powoduje zanik kosmków odpowiedzialnych za wchłanianie składników odżywczych. Alergia ma nieco inne podłoże – immunologiczne. Choroby te są mylone, bo w obu przypadkach leczenie polega na przestrzeganiu ścisłej diety bezglutenowej. Co ważne, alergia może z czasem zmniejszyć swoje nasilenie, a nawet ustąpić, natomiast celiakii nie da się wyleczyć.

Jakie są objawy spożycia glutenu przez osoby chore? Do czego może doprowadzić nieleczona celiakia?

Objawów celiakii jest wiele. Każdy chory może mieć inny zestaw symptomów, z różnym nasileniem. Klasyczna postać celiakii przebiega z zespołem złego wchłaniania. Objawia się biegunkami, bólem brzucha, spadkiem wagi, postępującym niedożywieniem. U dzieci mogą pojawić się zaburzenia rozwoju, niski wzrost, nieprawidłowa masa tkanki mięśniowej. Kiedyś uważano, że to jedyne objawy celiakii.

Teraz wiemy, że ma je tylko około 10 proc. chorych. Zdecydowanie częściej zdarzają się symptomy, które wcale nie są kojarzone z celiakią i to sprawia, że choroba często pozostaje niewykryta. Może to być niedająca się wyleczyć anemia, wczesna osteoporoza, afty i wrzodziejące zapalenia jamy ustnej, zaburzenia neurologiczne (ataksja, neuropatia), depresja, migreny, bóle kostne i stawowe, problemy z płodnością i donoszeniem ciąży, aż po chłoniaka jelita cienkiego. Objawy te są skutkiem nieleczonej celiakii.

W jakich produktach występuje gluten? Czy niespożywanie glutenu oznacza całkowite wykluczenie niektórych produktów z diety?

Gluten to białko, które występuje w pszenicy, życie i jęczmieniu. Z nich wytwarzana jest mąka, czyli jeden z podstawowych składników naszego menu. Oznacza to, że chleb, makarony, ciasta, gotowe dania itp. osoby chore na celiakię muszą wycofać z diety na całe życie. Na szczęście są ich bezglutenowe odpowiedniki. Ważny jest też sposób przyrządzania są potraw – z dala od produktów z glutenem. Na przykład, jeśli bezglutenowy chleb kroimy na desce, gdzie znajdują się okruszki tradycyjnego pieczywa, taka kromka nie będzie już bezpieczna dla chorego.

Czym zastąpić gluten? Jak powinna wyglądać dieta osób chorujących na celiakię?

Dieta powinna być różnorodna i dobrze zbilansowana. Na podstawie składników naturalnie bezglutenowych i zamienników tradycyjnych produktów. Bezpieczne są np.: ryż, kukurydza, gryka, warzywa, owoce, mięso, nabiał (dla osób, które mogą go spożywać) i produkty opisane jako bezglutenowe. Chory zawsze musi też czytać etykiety, ponieważ gluten bardzo często jest składnikiem produktów lub mogą być one nim zanieczyszczone.

Kiedy może ujawnić się celiakia? Czy to prawda, że nie jest to choroba wyłącznie dziecięca?

Celiakia dotyczy osób w każdym wieku. Obecnie najczęściej jest wykrywana u 30.-50-latków. Największym problemem jest to, że często choroba zdąży już dokonać sporego spustoszenia w organizmie chorego, zanim zostanie wykryta i leczona dietą. Szacuje się, że w Polsce dochodzenie do diagnozy trwa średnio nawet 9 lat i często obejmuje kilkadziesiąt wizyt u lekarzy różnych specjalności. Pamiętajmy też, że występuje u jednej na sto osób.

Next article