Home » Zdrowy oddech » Alergia i alergiczny nieżyt nosa – co warto wiedzieć, by skutecznie z nimi walczyć?
Zdrowy oddech

Alergia i alergiczny nieżyt nosa – co warto wiedzieć, by skutecznie z nimi walczyć?

alergii
alergii
alergii

Dr n. med. Piotr Dąbrowiecki

Klinika Chorób Infekcyjnych i Alergologii, Wojskowy Instytut Medyczny, Przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergie i POChP

Punktem wyjścia alergii i alergicznego nieżytu nosa (ANN), jest wrodzona, a więc zapisana w genach lub nabyta, predyspozycja do reakcji alergicznej organizmu, czyli niewspółmiernej odpowiedzi układu odpornościowego do bodźca (alergenu). Wzrastającą liczbę alergii tłumaczą teorie, wskazujące na interakcję genetycznych predyspozycji z niesprzyjającymi czynnikami zewnętrznymi, charakterystycznymi dla współczesnego rozwiniętego świata. Dlatego w dużych miastach jest zwykle więcej przypadków alergii niż na wsi. Pyłek np. kwitnącej w mieście brzozy otoczony tlenkami azotu czy siarki to silniejszy alergen niż pyłek brzozy rosnącej wśród pól czy lasów. Choć alergia często ujawnia się już we wczesnym dzieciństwie, można zachorować na nią w każdym wieku.

Jakie są najczęstsze objawy alergicznego nieżytu nosa?

Zwykle jest to: katar, kichanie, zatkany nos, świąd nosa. Dodatkowo objawom ANN często towarzyszą także symptomy ze strony oka, takie jak: łzawienie i świąd powiek.

Jakie czynniki wyzwalają ANN i z którymi z nich będziemy zmagać się w najbliższych miesiącach?

Najczęściej są nimi pyłki drzew, traw, chwastów, zarodniki grzybów pleśniowych, a mogą być to także odchody roztoczy kurzu domowego czy też sierść zwierząt. W czerwcu i lipcu pylą głównie trawy, ale również brzoza, a słoneczne i ciepłe dni sprawiają, że o tej porze roku alergicy czują się najgorzej. Objawy uczulenia łagodzą nieco opady deszczu, który oczyszcza powietrze z pyłków.

Jaka jest rola lekarza pierwszego kontaktu w rozpoznaniu i diagnostyce alergicznego nieżytu nosa?

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, czyli lekarz rodzinny, odgrywa tutaj podstawową rolę, gdyż to do niego udaje się pacjent z objawami ANN, które szczególnie w alergii sezonowej pojawiają się nagle. Jego rola jest nie do przecenienia, gdyż to on przepisuje pacjentowi leki, które ten musi szybko zastosować i tym samym zahamować objawy reakcji alergicznej. Lekarz rodzinny może również skierować pacjenta do alergologa, który zaplanuje jego terapię kompleksowo.

Jakie są standardy leczenia ANN?

Jeśli jest to alergiczny nieżyt nosa w postaci łagodnej, standardem jest podawanie leków antyhistaminowych. Mogą to być leki doustne lub też leki w formie preparatów działających miejscowo na oko lub do nosa. Jeżeli objawy są przewlekłe albo umiarkowane lub ciężkie, stosuje się wtedy sterydy donosowe lub dospojówkowe, a także leki antyleukotrienowe, które w terapii ANN czy ANN z objawami ze strony spojówek oka są łączone z lekami antyhistaminowymi, czy nowoczesne kombinacje leków sterydowych i przeciwhistaminowych. Jeżeli odnotowujemy podrażnienie na jakimś obszarze skóry, można zastosować również sterydy działające miejscowo, w których przypadku zwykle musimy robić przerwę w terapii po to, by skóra nie przyzwyczaiła się do nich. Złotym standardem leczenia alergii w obrębie układu oddechowego jest immunoterapia swoista.

Co oprócz standardowego i zaleconego przez lekarza leczenia może zrobić pacjent ze swojej strony, by lepiej kontrolować chorobę?

Na pewno powinien wiedzieć, na co jest uczulony – właśnie w tym celu wykonywane są testy. Po pierwsze, pozwalają one na sprawdzenie, jakie alergeny powodują reakcję u pacjenta, a po drugie – pozwalają lekarzowi na przedstawienie sposobów ich unikania oraz prewencji tuż przed możliwą reakcją. I tak np., gdy chory wie, że jest uczulony na pyłki traw, lekarz instruuje go, kiedy zaczyna się sezon pylenia, a alergik na 1-2 tygodnie wcześniej zaczyna stosować leki.

Warto, by pacjent wiedział, jak zabezpieczyć się przed alergenami na kilka sposobów. Dla przykładu – przy silnej reakcji ze strony oczu, pacjent może nosić okulary (tzw. zerówki, czy przeciwsłoneczne), co pomoże zapobiec wbijaniu się pyłków w spojówki. Ponadto, zawsze po przyjściu do domu powinien on umyć twarz, czy opłukać nos, gardło, uszy lub wziąć kąpiel. Istotne jest także, by pamiętać o wietrzeniu pomieszczeń, w których przebywamy, tylko rano lub wieczorem, gdyż wtedy emisja alergenów jest najmniejsza.

Dlaczego tak ważny jest monitoring czynników wywołujących objawy i jaką rolę w ich kontroli odgrywają aplikacje mobilne?

To proste: im bardziej poznajemy ruchy przeciwnika, tym lepiej możemy przygotować swoją obronę. I dlatego szczególnie przydatne są wszystkie narzędzia, zarówno przewidujące, jak i monitorujące na bieżąco stężenia pyłków roślin i zarodników grzybów w powietrzu. Dobrze, jeśli takie analizy obejmują inne ważne dla samopoczucia alergików elementy, np. zmiany pogody czy zanieczyszczenia powietrza. Oparte o takie informacje, odpowiednio wcześniej zaplanowane leczenie, jest zawsze bardziej skuteczne niż nagłe działania podejmowane pod presją chwili.

alergii
Next article