Home » Zdrowy oddech » Alergiczny nieżyt nosa – dlaczego tak ważna jest diagnoza, kontrola i leczenie?
Zdrowy oddech

Alergiczny nieżyt nosa – dlaczego tak ważna jest diagnoza, kontrola i leczenie?

Marcin Moniuszko

Prof. dr hab. Marcin Moniuszko

Kierownik Kliniki Alergologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Czym jest ANN i jakie są czynniki wywołujące i wyzwalające tę chorobę?

Alergiczny nieżyt nosa jest jedną z najczęstszych chorób górnych dróg oddechowych objawiającą się kichaniem, wyciekiem z nosa, świądem, niedrożnością nosa. Objawy dotykają również oczu, powodując ich świąd, łzawienie i zaczerwienienie. W odróżnieniu od innych nieżytów nosa, ten alergiczny pojawia się tylko u osób uczulonych, czyli tych, których układ immunologiczny wyprodukował specjalne białka, immunoglobuliny E, które mogą być skierowane na przykład przeciwko pyłkom roślin, roztoczom kurzu domowego, sierści zwierząt czy zarodnikom grzybów.

Bywa, że jest się uczulonym tylko na jeden alergen, dość często mamy jednak do czynienia z sytuacjami współistnienia kilku różnych alergii. Wdychanie alergenów prowadzi do ich osadzania się na błonie śluzowej nosa oraz powierzchni oczu, błyskawicznej aktywacji układu immunologicznego i uruchomienia szeregu reakcji zapalnych prowadzących do wystąpienia opisanych powyżej objawów. Oczywiście mówimy tu o sytuacji, gdy osoba z alergią nie otrzymuje odpowiedniego leczenia.

Polska na tle Europy i świata jest jednym z krajów o najwyższym stopniu występowania ANN – w jakim wieku najczęściej zaczynają manifestować się objawy choroby?

Dzięki przeprowadzonemu w Polsce badaniu ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce) wiemy, że problem alergicznego nieżytu nosa dotyczy co najmniej 25 proc. naszej populacji. Nie zawsze jednak i nie wszyscy chorzy są właściwie zdiagnozowani i leczeni. Objawy pojawiają się zwykle po 5. roku życia, a większość (choć nie wszyscy) alergików swoje pierwsze objawy zauważyło przed wejściem w wiek dorosły.

Szczęśliwie pojawiające się okresowo w czasie wiosny napady kichania, świądu i łzawienia są na ogół dość dobrze przez pacjentów i lekarzy z alergią kojarzone. Z drugiej jednak strony, objawy przewlekłe, a szczególnie niedrożność nosa, trwające powyżej 4 tygodni i pojawiające się w innych porach roku, bywają często traktowane dość powierzchownie. Dotyczy to szczególnie uczulenia na roztocza kurzu domowego czy zarodniki grzybów.

Jaka jest rola lekarza pierwszego kontaktu w rozpoznaniu i diagnozie ANN?

Ta rola jest nie do przecenienia. Przede wszystkim należy być świadomym skali problemu. Dobrze jest pamiętać, że co czwarty z naszych pacjentów może zmagać się z alergią, choć nie wszyscy muszą swoje objawy ze strony nosa i oczu z nią kojarzyć. Warto nie tylko pomóc pacjentowi w danej chwili poprzez wypisanie leków przeciwalergicznych, ale też skierować go do alergologa w celu wykonania odpowiedniej diagnostyki potwierdzającej związek objawów pacjenta z mechanizmami alergii zależnej od immunoglobulin E (IgE). Alergolog z kolei powinien pomóc pacjentowi w opracowaniu zarówno krótko- jak i długofalowej strategii leczenia alergii.

Jak powinien wyglądać wywiad z pacjentem?

Pytamy o objawy kataru, łzawienia, świądu oczu i nosa, blokady nosa. Pytamy, jak długo takie objawy się utrzymują, o jakiej porze roku i w jakich sytuacjach się pojawiają, czy towarzyszą im objawy kaszlu, duszności, świstów i furczeń dobiegających z klatki piersiowej. To ważne, bo niestety alergiczny nieżyt nosa zwiększa co najmniej trzykrotnie szanse pojawienia się astmy, której pierwsze objawy są często lekceważone lub mylone na przykład z zapaleniem oskrzeli.

Jakie są standardy leczenia ANN?

To w dużej mierze zależy od stopnia nasilenia objawów i czasu ich utrzymywania się. Na każdym etapie możemy zastosować leki przeciwhistaminowe nowej generacji, które oprócz wysokiej skuteczności charakteryzują się niskim ryzykiem wywoływania senności. Działają praktycznie od razu i są szczególnie skuteczne w redukcji kataru, łzawienia i świądu. Jeśli objawy są bardziej nasilone lub też, jeśli mają one charakter przewlekły, należy rozważyć włączenie glikokortykosteroidów donosowych. Aktualnie w standardzie leczenia stosuje się też nowoczesne kombinacje leków sterydowych i przeciwhistaminowych.

Co więcej, niezwykle kluczowe w przypadku umiarkowanych lub nasilonych oraz przewlekłych objawów alergicznego nieżytu nosa jest zakwalifikowanie pacjenta do immunoterapii swoistej. To niezwykle skuteczna broń, pozwalająca nie tylko na redukcję objawów, ale i na zatrzymanie naturalnego przebiegu choroby, w tym zmniejszenie ryzyka rozwoju astmy. Warto przypominać, że w żadnym przypadku nie powinno się opierać leczenia alergii wyłącznie na długotrwałym stosowaniu leków obkurczających naczynia krwionośne nosa.

Dlaczego tak ważny jest monitoring czynników wywołujących objawy i jaką rolę w ich kontroli odgrywają aplikacje mobilne?

To proste: im bardziej poznajemy ruchy przeciwnika, tym lepiej możemy przygotować swoją obronę. I dlatego szczególnie przydatne są wszystkie narzędzia, zarówno przewidujące, jak i monitorujące na bieżąco stężenia pyłków roślin i zarodników grzybów w powietrzu. Dobrze, jeśli takie analizy obejmują inne ważne dla samopoczucia alergików elementy, np. zmiany pogody czy zanieczyszczenia powietrza. Oparte o takie informacje, odpowiednio wcześniej zaplanowane leczenie, jest zawsze bardziej skuteczne niż nagłe działania podejmowane pod presją chwili.

Next article