Home » Zdrowy oddech » Astma – dlaczego tak ważna jest kontynuacja terapii?
Zdrowy oddech

Astma – dlaczego tak ważna jest kontynuacja terapii?

astma
astma

Dr n. med. Małgorzata Farnik

Specjalista Chorób Wewnętrznych, specjalista Chorób Płuc, specjalista Alergolog Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Katedra i Klinika Pneumonologii

Astma nadal jest niezwykle groźną chorobą przewlekłą, która w zaostrzeniu nierzadko wymaga hospitalizacji. Jak zatem namówić do kontynuacji leczenia pacjenta, który nie godzi się z chorobą? 

Jakie są typowe objawy astmy? Jak wygląda proces diagnozy?

Najczęściej są to nagłe napady duszności, którym towarzyszy świszczący oddech. Objawy pojawiają się z reguły niespodziewanie dla pacjenta. Mogą one być prowokowane m.in. przez wysiłek fizyczny, ale też pojawiać się w nocy, najczęściej nad ranem (przez co wybudzać pacjenta). Symptomy astmy u niektórych chorych dają o sobie znać po ekspozycji na dany alergen, np. sierść zwierzęcia, czy też spacer po lesie w okresie jesiennym.

Diagnoza w tym przypadku nie jest łatwym procesem, ponieważ choroba ta cechuje się dużą zmiennością. U pacjenta występują okresy, podczas których nie doświadcza on objawów. W tym czasie podczas badania lekarskiego nie zauważamy żadnych nieprawidłowości. Nawet jeśli zrobimy badania dodatkowe, to jeśli pacjent nie ma w tym czasie objawu skurczu oskrzeli, wyniki będą poprawne. Dlatego, by uchwycić napady i zdiagnozować astmę, osobiście wydaję pacjentom urządzenia (pikflometry) oceniające przepływ powietrza przez drzewo oskrzelowe podczas duszności.

Jak wygląda stan leczenia astmy w Polsce?

Stan leczenia astmy w Polsce oceniam jako dobry, ponieważ mamy do dyspozycji coraz większą gamę leków. Planowane są refundacje kolejnych terapii, co na pewno stanie się bardziej przystępne dla pacjentów, ponieważ koszty leczenia astmy są wysokie. Zdarza się, że leki są refundowane dla pacjentów u których choroba jest skutkiem palenia tytoniu (POChP), a chorzy, którzy nie przyczynili się do swojej choroby (astma), nie mają tej refundacji. Ważne, aby każdy chory mógł mieć dostęp do nowoczesnego leczenia.

Jakie aspekty są najważniejsze podczas leczenia astmy?

Najważniejszym aspektem podczas leczenia jest edukacja. Pacjent musi znać mechanizmy choroby, żeby obserwować swój organizm i wiedzieć, w jaki sposób szybko zareagować. Ważne jest także wsparcie podczas leczenia i pokazanie pacjentowi, że można normalnie funkcjonować z astmą, nawet na poziomie aktywności fizycznej.

Dla niektórych pacjentów astma może być chorobą nie do zaakceptowania. Nie mają motywacji, aby rozpocząć lub utrzymać terapię. Jak możemy im pomóc i zmotywować do prawidłowego leczenia i kontynuowania terapii?

Astma przebiega w zmienny sposób, przez co istnieją okresy gorszego, ale i lepszego funkcjonowania. Dlatego też pacjenci mogą mieć tendencję do przeczekiwania zaostrzenia. Jest to jednak niebezpieczne, ponieważ nigdy nie możemy przewidzieć, jak duże mogą być zaburzenia wentylacji podczas skurczu oskrzeli i kiedy się to może zdarzyć. Choroba ta postępuje i tylko prawidłowe, regularne leczenie może ją zatrzymać i zniwelować groźne objawy.

Jak ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarza? Jakie są konsekwencje nieprzestrzegania zaleceń lekarza?

Zdajemy sobie sprawę z tego, że leczenie wziewne, czyli podstawa w astmie to duże wyzwanie. Z jednej strony należy je umieć prawidłowo zastosować, z drugiej – unikać pomijania dawek. Zarówno nieumiejętne korzystanie z leków wziewnych, jak i nieregularne ich stosowanie może przyczynić się do zaostrzeń oraz ryzyka zmuszenia pacjenta do wizyty na oddziale ratunkowym. Zaawansowana astma może także prowadzić do śmierci – skala zgonów nadal jest dosyć niepokojąca.

Jak lekarz powinien postępować w przypadku trudnego pacjenta, który nie stosuje się do zaleceń lekarskich? Jak rozmawiać z takim pacjentem? 

Bardzo ważna jest szczera rozmowa z pacjentem. Należy ustalić, jakie są przyczyny niestosowania się do zaleceń. Mogą mieć one psychologiczne podłoże. Jest to dla pacjenta swego rodzaju stygmatyzacja i niedowierzanie, że do tej pory zdrowy, silny człowiek nagle napotyka na ograniczenia. Warto w tym czasie przewartościować priorytety i zmienić swoje postępowanie, np. rzucić palenie, zredukować masę ciała, zmienić dietę, ale też się szczepić. To wszystko, wraz z leczeniem może sprawić, że choroba będzie pod kontrolą, a pacjent odzyska swego rodzaju poczucie bezpieczeństwa. Takim przykładem dobrze kontrolowanej i leczonej astmy jest np. norweska biegaczka Marit Bjørgen.

W jaki sposób pandemia wpłynęła na diagnostykę oraz leczenie astmy? Jak pacjenci radzą sobie teraz w tak trudnej sytuacji?

Wielu pulmonologów jest zaangażowanych w walkę z COVID-19, dlatego pacjenci z astmą i innymi chorobami przewlekłymi płuc mają ograniczony dostęp do specjalistów. Zmniejszyła się liczba wykonywanych badań spirometrycznych. Myślę, że wielu chorych nie otrzymuje takiej opieki, jaką mieliby, gdyby pandemii nie było. Zwiększyła się obawa pacjentów przed przyjściem do placówek medycznych. Chciałabym w tym miejscu zaapelować o to, by pacjenci odwoływali wcześniej swoje wizyty, jeśli wiedzą, że nie przyjdą.

Next article