Home » Zęby » Higiena jamy ustnej od najmłodszych lat – jak ją wdrożyć?
zęby

Higiena jamy ustnej od najmłodszych lat – jak ją wdrożyć?

Prof. dr hab. Marzena Dominiak

Prorektor ds. Strategii Rozwoju Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, kierownik Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego i członek Komisji Edukacyjnej World Dental Fedreration (FDI)

Próchnicę można, a nawet trzeba zatrzymać. Wystarczy zastosować się do kilku bardzo prostych zasad!

Dlaczego prawidłowa higiena jamy ustnej powinna być wpajana dzieciom od najmłodszych lat i jak rodzic powinien podejść do edukacji w tym zakresie?
Dbając o higienę jamy ustnej od najmłodszych lat kształtujemy odpowiednie nawyki. Uczymy dziecko, że należy rozpocząć i zakończyć dzień dbaniem o higienę jamy ustnej. Celowo podkreślam – higienę jamy ustnej, a nie tylko szczotkowanie zębów, bo na to hasło u dzieci składa się zarówno na szczotkowanie zębów, jak i płukanie jamy ustnej płynem antyseptycznym. U starszych dzieci, w wieku szkolnym, powinniśmy dodać nitkowanie zębów, szczotkowanie języka oraz krótkotrwałe żucie bezcukrowej gumy w sytuacjach, kiedy nie możemy wyszczotkować zębów po jedzeniu i piciu. Ponadto wiemy, że właśnie w wieku 0-3 lata dziecko jest najbardziej chłonne wiedzy i to, co wówczas mu przekażemy i czego je nauczymy najczęściej pozostaje z nim na całe życie. Z drugiej strony jest to też czas, w którym dziecko spożywa bardzo dużo pokarmów wysoko przetworzonych, często w postaci papek. Co gorsze, dzieciom często podaje się również pokarmy i napoje słodzone, bo takie chętniej spożywają, a to z kolei przyczynia się do przyspieszenia rozwoju procesu próchnicowego. Najgorsza sytuacja pojawia się wtedy, kiedy podajemy dziecku jako ostatni posiłek pokarm słodki, papkowaty, który pozostaje w jamie ustnej na całą noc. Proces jego przetwarzania w jamie ustnej powoduje wytworzenie dużej ilości kwasów przyczyniających się do działania erozyjnego, a co za tym idzie – próchnicy zębów.

Od jakiego wieku i jak często powinniśmy realizować wizyty kontrolne u stomatologa?
Możemy powiedzieć, że od 2. roku życia powinniśmy zadbać o to, by dziecko chodziło na wizyty kontrolne do stomatologa. Wtedy rozpoczynamy od wizyt adaptacyjnych, czyli spotkań, podczas których uczymy dziecko jak zachować się w gabinecie stomatologicznym oraz oswajamy je z nim.

Jak wygląda rozwijająca się próchnica i do czego może prowadzić zaniedbanie tego tematu w okresie rozwoju dziecka?
Próchnica może różnie przejawiać się w różnych stopniach zaawansowania. Może rozpocząć się od pojedynczych plam próchnicowych, do rozwoju próchnicy kwitnącej, która dotyczy wszystkich zębów. U dzieci pijących słodkie napoje z butelki mówimy o próchnicy butelkowej, gdzie obserwujemy nawet ciemne korzenie zębów. To z kolei może prowadzić do stanów zapalnych, a nawet ropni z obrzękami.

Jakie są podstawowe kroki w higienie jamy ustnej? Jak wyglądają zalecenia PTS w zakresie częstotliwości szczotkowania zębów? Jakie inne działania higieniczne powinniśmy podejmować systematycznie w ciągu dnia?
Prawidłowa higiena jamy ustnej polega na szczotkowaniu zębów, płukaniu jamy ustnej płynem antyseptycznym, nitkowaniu przestrzeni międzyzębowych, szczotkowaniu języka oraz krótkotrwałym żuciu bezcukrowej gumy do żucia po posiłkach w czasie, kiedy nie możemy wyszczotkować zębów. Oczywiście należy dobrać metody do odpowiedniego wieku dziecka. W wieku 0-3 lata zaczynamy od oswajania ze szczoteczką do zębów. Następnie, kiedy dziecko potrafi już wypluć, dodajemy pastę do zębów dla dzieci. Podkreślam, że pasta powinna być dla dzieci, gdyż zawiera odpowiednie składniki w odpowiedniej gramaturze. Wtedy, jeśli zdarzy się, że dziecko połknie pastę, to nic niepożądanego się nie wydarzy.

W wieku przedszkolnym dziecko powinno szczotkować zęby z wykorzystaniem szczoteczki do zębów i pasty, a w wieku szkolnym zaczynamy zwracać uwagę dodatkowo na płukanie jamy ustnej płynami antyseptycznymi. Po uzyskaniu pełnego stałego uzębienia dodajemy nitkowanie zębów. To ostatnie ma na celu czyszczenie przestrzeni międzyzębowych. Tam bowiem najczęściej dochodzi do wytworzenia próchnicy z powodu zalegającej płytki nazębnej. Ostatnim elementem jest szczotkowanie języka, ponieważ pomiędzy brodawkami nitkowatymi znajduje się 60 proc. wszystkich bakterii obecnych w jamie ustnej.

Jesteśmy aktualnie społeczeństwem bardzo „zabieganym”, długie godziny nieobecnym w domu. Spożywamy posiłki „na mieście”, w szkole – jak w takiej sytuacji, bez konieczności noszenia ze sobą pełnego oprzyrządowania do higieny jamy ustnej, możemy zadbać o zdrowie zębów po posiłkach?
Tak jak już wcześniej wspomniałam, dobrym pomysłem jest krótkotrwałe żucie bezcukrowej gumy, która wzmaga powstawanie śliny. Krótkotrwałe żucie oznacza ok. 10 minut, nie więcej.

Czy bezcukrowa guma do żucia może stanowić pomoc doraźną po posiłku?
Krótkotrwale żucie gumy bezcukrowej sprzyja usuwaniu resztek pokarmowych z jamy ustnej oraz zwiększa wydzielanie i przepływ śliny. Ślina zawiera bowiem składniki neutralizujące środowisko kwaśne w jamie ustnej, co jest kluczowe po posiłku. Biorąc pod uwagę częste i słodkie przekąski u naszych dzieci, guma przyczyni się do neutralizacji kwasów, zapobiegając i/lub zmniejszając rozwój próchnicy zębów.

Next article