Okres jesienny sprzyja częstszemu występowaniu infekcji. Dla osób z pierwotnymi niedoborami odporności (PNO), ze względu na zwiększoną podatność na zakażenia, jest to szczególnie wymagający czas. Odpowiednia profilaktyka, przestrzeganie zasad higieny oraz stosowanie się do indywidualnych zaleceń lekarza pozwalają ograniczyć ryzyko zachorowań i w miarę bezpiecznie funkcjonować na co dzień.
Ewa Kapuścińska
Pacjentka z CVID zdiagnozowana 15 lat temu, wiceprezes Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Niedoborami Odporności Immunoprotect
Zapobieganie zakażeniom
Podstawą profilaktyki jest właściwa higiena osobista. Ręce należy myć dokładnie i regularnie, szczególnie przed spożywaniem posiłków, po skorzystaniu z toalety, po powrocie do domu, po aktywności na świeżym powietrzu oraz po kontakcie ze zwierzętami. Wszelkie rany, skaleczenia i zadrapania powinny być starannie oczyszczane i zabezpieczane.
Podczas kaszlu i kichania należy zasłaniać usta i nos chusteczką higieniczną, a następnie umyć ręce. Zasada ta powinna obowiązywać również osoby z najbliższego otoczenia pacjenta, ponieważ pomaga ograniczyć rozprzestrzenianie się drobnoustrojów. W miarę możliwości pacjenci powinni unikać kontaktu z osobami zainfekowanymi, a także zatłoczonych miejsc i rozważyć noszenie maski na twarz szczególnie w okresie grypy.
Szczepienia
Szczepienia stanowią istotny element profilaktyki chorób zakaźnych, jednak u pacjentów z PNO wymagają indywidualnego podejścia. Możliwość zastosowania konkretnej szczepionki zależy od rodzaju i stopnia niedoboru odporności, dlatego decyzje dotyczące szczepień powinny być podejmowane po konsultacji z lekarzem immunologiem. Wiele z nich może zapewnić istotną ochronę przed infekcjami, np. szczepienie przeciw grypie. Ważne jest również odpowiednie zabezpieczenie osób z najbliższego otoczenia pacjenta. Szczepienia członków rodziny i innych osób pozostających z nim w bliskim kontakcie mogą pomóc ograniczyć ryzyko przenoszenia niektórych infekcji.
Bezpieczna żywność i woda
Odpowiednio zbilansowana, różnorodna dieta wspiera prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Pacjenci z PNO powinni jednak zwracać szczególną uwagę na bezpieczeństwo spożywanej żywności. W zależności od rodzaju niedoboru odporności lekarz może zalecić unikanie produktów surowych lub niedogotowanych, takich jak mięso, jaja, niektóre sery czy surowe ryby. Należy również korzystać z bezpiecznej wody i unikać wody niewiadomego pochodzenia oraz jej długotrwałego przechowywania.
Codzienna profilaktyka
Istotne znaczenie ma również styl życia. Osoby palące powinny rozważyć całkowite zaprzestanie palenia, ponieważ dym tytoniowy zwiększa ryzyko infekcji układu oddechowego. Przed wykonaniem tatuażu, piercingu lub podobnych zabiegów należy skonsultować się z lekarzem.
Szczególnej troski wymaga skóra. Choroby takie jak egzema powinny być odpowiednio leczone, ponieważ drapanie zmian może prowadzić do uszkodzenia skóry i ułatwiać rozwój zakażeń. W przypadku aktywności seksualnej należy stosować zasady bezpiecznego seksu, w tym prezerwatywy.
Przed każdą operacją lub zabiegiem chirurgicznym personel medyczny powinien zostać poinformowany o rozpoznaniu PNO. Pozwala to odpowiednio zaplanować postępowanie i zmniejszyć ryzyko powikłań infekcyjnych.
NAJWAŻNIEJSZE
PNO obejmuje różnorodne zaburzenia odporności, dlatego zalecenia powinny zawsze być dostosowane do indywidualnej sytuacji pacjenta. W razie wątpliwości dotyczących szczepień, diety, aktywności czy codziennej profilaktyki należy skonsultować się z lekarzem immunologiem.
