Wiedza medyczna przegrywa z dezinformacją i barierami organizacyjnymi. Z programu bezpłatnych szczepień przeciwko HPV skorzystało zaledwie 20–30 proc. uprawnionych dzieci. Czy zwiększenie zaangażowania szkół i szeroka edukacja wystarczą, aby poprawić te statystyki?
Na czym polega powszechny program szczepień przeciw HPV i kto może z niego skorzystać?
Celem programu jest profilaktyka zakażeń wirusem HPV, który może prowadzić do rozwoju m.in. raka szyjki macicy, sromu, pochwy, odbytu oraz części nowotworów głowy i szyi.
Program jest adresowany do dziewcząt i chłopców. Jedynym kryterium jest wiek: od ukończenia 9. do ukończenia 14. roku życia. Dostępne są szczepionki 2- i 9-walentne w schemacie dwudawkowym, w którym drugą dawkę należy podać w odstępie od 6 do 12 miesięcy.
Jakie są dotychczasowe efekty programu?
Wyszczepialność w rocznikach 2006–2017 to trochę ponad 18 proc., choć różni się w zależności od rocznika i regionu. W niektórych grupach przekracza 40 proc., w innych wynosi zaledwie kilkanaście procent.
Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada objęcie szczepieniami do 2028 roku 60 proc. młodzieży, która może z programu skorzystać. Daleko nam więc do tego celu. Zainteresowanie, które na początku było satysfakcjonujące, w ostatnim czasie przyhamowało.
Jak zatem można zwiększyć skuteczność programu i jego zasięg?
W krajach skandynawskich, które wprowadziły programy szczepień do szkół, wyszczepialność przekracza 90 proc. To pokazuje, że również powinniśmy zwiększyć zaangażowanie szkół. Pozwoli to znieść np. bariery organizacyjne dla rodziców.
Ważne są również edukacja, informacja i szeroko zakrojona walka z dezinformacją, w którą powinni angażować się nie tylko pracownicy medyczni i nauczyciele, ale także organizacje pozarządowe, stacje sanitarno-epidemiologiczne, resorty zdrowia i edukacji.
Jeśli nie uda się tego osiągnąć poprzez edukację i zaangażowanie szkół, szansą może być obowiązkowość szczepień. Większa wyszczepialność przełożyłaby się na spadek zachorowań, niższe koszty leczenia i mniejsze obciążenie systemu ochrony zdrowia. Jeśli obowiązkowość miałaby w tym pomóc, to w tym kontekście ją popieram. Jako lekarzowi marzy mi się sytuacja, w której każde dziecko jest skutecznie chronione przed nowotworami HPV-zależnymi, a wysoka wyszczepialność staje się standardem.