Wielu pacjentów zgłaszających się do przychodni w sezonie infekcyjnym może leczyć się samodzielnie w domu. Specjalista radzi, jak rozpoznać, czy faktycznie potrzebujemy konsultacji lekarskiej, jak bezpiecznie łagodzić najczęstsze dolegliwości i w jakich sytuacjach stosowanie antybiotykoterapii ma uzasadnienie.
Jakie największe wyzwania stoją przed lekarzami POZ w sezonie infekcyjnym?
To duża liczba osób zgłaszających się z objawami infekcji ze strony układu oddechowego, choć znaczna część z nich mogłaby leczyć się samodzielnie w domu. Na drugim biegunie są pacjenci, którzy do gabinetu trafiają dopiero, gdy dolegliwości są już mocno nasilone.
Szczepienia pozwalają zapobiegać tym zakażeniom lub zmniejszać ryzyko ich ciężkiego przebiegu.
Wyzwaniem pozostaje także narastająca antybiotykooporność i racjonalne stosowanie antybiotyków. Często trzeba wyjaśniać pacjentom, że w ich przypadku takie leczenie nie przyniesie korzyści.
Dlaczego antybiotyk nie pomaga w każdej infekcji?
To nie są leki o działaniu wirusobójczym czy wirusostatycznym. Działają tylko w infekcjach o podłożu bakteryjnym. Tymczasem zdecydowana większość infekcji układu oddechowego ma podłoże wirusowe.
Kiedy z infekcją należy zgłosić się do lekarza, a kiedy wystarczy leczenie w domu?
Jeżeli jesteśmy ogólnie zdrowi, nieobarczeni czynnikami ryzyka, a infekcja przebiega łagodnie: występują stan podgorączkowy, osłabienie, zmęczenie, katar, kaszel, ewentualnie ból gardła, to możemy leczyć się sami, ewentualnie po konsultacji z farmaceutą.
Pogorszenie stanu klinicznego wymaga konsultacji lekarskiej. Nie chodzi tu o zmianę charakteru kaszlu z suchego na mokry, bo to oznacza naturalny przebieg infekcji, ale np. o pojawienie się wysokiej gorączki czy nasilonych objawów ogólnoustrojowych.
Do lekarza należy zgłosić się również przy objawach sugerujących konkretne zakażenie, np. anginę paciorkowcową, a także wtedy, gdy mimo upływu czasu nie ma poprawy.
Jak bezpiecznie łagodzić objawy infekcji wirusowej?
Z wyjątkiem grypy i SARS-CoV-2, w których możliwe jest leczenie przyczynowe, wdrażamy leczenie objawowe. Powinno być ono dobrane stosownie do rodzaju i nasilenia dolegliwości.
Ból gardła łagodzą preparaty o działaniu przeciwzapalnym, antyseptycznym lub nawilżającym. Na katar pomocne są roztwory soli izotonicznej i hipertonicznej. Można też stosować donosowe leki obkurczające śluzówkę nosa, ale tylko krótkotrwale, ze względu na ryzyko tzw. kataru z odbicia. Przy utrzymujących się dolegliwościach lekarz może zalecić donosowe glikokortykosteroidy.
Jak na co dzień wspomóc swoją odporność?
Podstawą jest tzw. zdrowy styl życia, czyli odpowiednia aktywność fizyczna, regularny sen, zdrowe nawyki żywieniowe. Kolejnym elementem są szczepienia ochronne. Istotnym czynnikiem modulującym działanie układu odpornościowego i jedyną zalecaną substancją, którą należy uzupełniać w naszym organizmie w okresie jesienno-zimowym, jest odpowiednio dobrana dawka witaminy D3.
Wpływ tych czynników na działanie układu odpornościowego ma mocne poparcie w badaniach naukowych. Odporności nie da się więc zbudować, biorąc „magiczną” tabletkę, do czego przekonują reklamy.