Skip to main content
Home » Immunologia » Dlaczego tak niewielu Polaków korzysta z PrEP?
Immunologia

Dlaczego tak niewielu Polaków korzysta z PrEP?

PrEP, czyli profilaktyka przedekspozycyjna HIV, jest skuteczną metodą zapobiegania zakażeniu dla osób, które chcą lepiej zadbać o swoje zdrowie seksualne. Choć dostępne są coraz nowocześniejsze, długodziałające metody, w Polsce nawet stosowany od lat PrEP doustny nadal nie jest finansowany publicznie. Potrzebujemy rozwiązania systemowego i powszechnego programu profilaktyki.

Zdjęcie eksperta
WYPOWIEDZIAŁ SIĘ
Prof. dr hab. n. med. Miłosz Parczewski
Konsultant krajowy w dziedzinie chorób zakaźnych, prorektor PUM w Szczecinie oraz prezes Europejskiego Towarzystwa Naukowego AIDS; specjalizuje się w epidemiologii molekularnej wirusów (HIV, HCV, SARS-CoV-2)

Czym jest PrEP i w jaki sposób chroni przed zakażeniem HIV?

PrEP to metoda zapobiegania zakażeniu HIV polegająca na przyjmowaniu leków antyretrowirusowych przez osoby HIV-ujemne. W przypadku PrEP doustnego skuteczność wynosi 86–92 proc., pod warunkiem prawidłowego stosowania i osiągnięcia właściwego stężenia leków w organizmie w czasie potencjalnej ekspozycji.

Kto może rozważyć stosowanie PrEP?

Planeta
PrEP jest przeznaczony dla osób, które mogą być narażone na zakażenie HIV, między innymi ze względu na kontakty seksualne bez prezerwatywy, większą liczbę partnerów lub częstą ich zmianę.

Ryzyko nie jest jednak stałe ani jednakowe dla wszystkich. Może zmieniać się w różnych okresach życia, dlatego decyzja powinna wynikać z indywidualnej oceny potrzeb, najlepiej przeprowadzonej wspólnie z lekarzem.

Bardzo ważne jest podejście bez oceniania i stygmatyzacji. PrEP może być odpowiednią opcją dla każdej osoby HIV-ujemnej, która chce skuteczniej chronić się przed zakażeniem. Dostęp do tej metody zwiększa poczucie bezpieczeństwa i pozwala świadomie troszczyć się o zdrowie seksualne.

Jakie są schematy i formy stosowania PrEP?

Doustny PrEP można stosować codziennie lub, u części pacjentów, w schemacie 2-1-1. W tym drugim przypadku przyjmuje się dwie tabletki od 2 do 24 godzin przed planowanym kontaktem, a następnie po jednej tabletce 24 i 48 godzin po kontakcie. Dobór schematu powinien uwzględniać sytuację kliniczną, rodzaj ekspozycji i możliwość regularnego przyjmowania leku.

PrEP doustny jest dostępny w Polsce, ale nie jest finansowany ze środków publicznych, a koszt to 160–200 zł miesięcznie. Rozwijane są także metody długodziałające, podawane w iniekcjach co dwa lub sześć miesięcy. Mogą one ułatwiać profilaktykę osobom, dla których codzienne stosowanie tabletek jest trudne, jednak istotną barierą pozostają koszty i ograniczona dostępność.

Gdzie zgłosić się, aby rozpocząć PrEP?

Pierwszym krokiem może być rozmowa z lekarzem rodzinnym, specjalistą chorób zakaźnych lub lekarzem prowadzącym poradnictwo w zakresie zdrowia seksualnego. Konsultacja jest okazją nie tylko do omówienia PrEP, lecz także profilaktyki innych zakażeń przenoszonych drogą płciową, szczepień przeciw WZW B i HPV oraz regularnego testowania.

Planeta
Przed rozpoczęciem PrEP konieczne jest potwierdzenie ujemnego wyniku testu na HIV oraz ocena m.in. funkcji nerek.

Lekarz dobiera odpowiednie badania i ustala harmonogram kontroli. Ważne jest również sprawdzenie odporności lub wskazań do szczepienia przeciw WZW B.

Jak wiele osób korzysta z PrEP w Polsce i co ogranicza dostęp?

Szacuje się, że w Polsce PrEP stosuje 5–10 tys. osób, choć nie ma pełnego systemu monitorowania. W Europie największa część użytkowników koncentruje się w Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech, gdzie funkcjonują rozwinięte programy profilaktyki przedekspozycyjnej.

W Polsce głównymi barierami pozostają brak finansowania publicznego, niewystarczająca wiedza oraz trudniejszy dostęp do przyjaznego poradnictwa. Dotyczy to zarówno osób zainteresowanych profilaktyką, jak i części personelu medycznego. Nadal obecna jest również stygmatyzacja związana z HIV i zdrowiem seksualnym.

Next article