W laboratoriach dysponujemy rozwiązaniami pozwalającymi na dokładniejsze wykrycie zakażenia HIV i HCV niż testy kasetkowe.
Czym różni się badanie krwi w kierunku HIV i HCV w laboratorium od szybkich testów kasetkowych?
Szybkie testy kasetkowe są łatwo dostępne, proste w użyciu i pozwalają szybko uzyskać wynik dodatni lub ujemny. Mogą być pomocne tam, gdzie dostęp do diagnostyki laboratoryjnej jest utrudniony. Ich ograniczeniem jest jednak niższa czułość diagnostyczna, zwłaszcza przy niskim stężeniu antygenu lub przeciwciał, a także możliwość subiektywnej interpretacji wyniku.
Testy kasetkowe nie zastępują diagnostyki laboratoryjnej, a każdy wynik reaktywny (dodatni) lub wątpliwy musi zostać zweryfikowany w laboratorium metodami referencyjnymi z krwi żylnej.

Po jakim czasie od potencjalnego zakażenia warto wykonać badanie? Czym jest okno diagnostyczne?
Okno diagnostyczne to czas od zakażenia do momentu, w którym dana metoda może wiarygodnie wykryć obecność patogenu. W przypadku HIV testy IV generacji, wykrywające jednocześnie antygen p24 i przeciwciała, mogą skrócić okno diagnostyczne do około 2 tygodni od ekspozycji. Jeszcze wcześniej zakażenie wykrywają metody molekularne HIV-RNA, nawet po 5–10 dniach. W przypadku HCV standardowe przeciwciała anty-HCV pojawiają się zwykle po 6–8 tygodniach, jednak zastosowanie testów typu Duo (wykrywających równolegle przeciwciała oraz antygen rdzeniowy – HCV Ag) pozwala skrócić ten czas do około 2–3 tygodni. Z kolei materiał genetyczny wirusa, czyli HCV-RNA, może być wykrywany metodami molekularnymi najwcześniej, bo już po 5–14 dniach od zakażenia.
Czy badania w kierunku obu wirusów można wykonać z jednego pobrania krwi i czy trzeba być na czczo?
Do badań w kierunku HIV i HCV nie jest bezwzględnie wymagane bycie na czczo – krew można pobrać o dowolnej porze dnia. Zaleca się unikać obfitych, tłustych posiłków oraz używek (alkohol, narkotyki, preparaty wzmacniające) przed badaniem ze względu na możliwość interferencji w badaniach laboratoryjnych.

Co dzieje się w laboratorium, gdy wynik przesiewowy jest reaktywny?
W przypadku HIV dwa wyniki jednoimienne reaktywne testów przesiewowych wymagają dodatkowej weryfikacji, w tym wykonania testów potwierdzających metodami NAT/NAAT wykrywającymi HIV-RNA. Wyniki testów przesiewowych i testów weryfikujących muszą być wydawane łącznie. Rozpoznanie zakażenia ostatecznie stawia lekarz na podstawie pełnej dokumentacji diagnostycznej, co wpisuje się w model „One-Stop-Shop” zakładający kompleksową opiekę, obejmującą diagnostykę, leczenie i wsparcie pacjenta. W przypadku HCV wynik powtarzalnie reaktywny w teście przesiewowym jest wydawany pacjentowi bez konieczności wykonania testu potwierdzenia. O aktywnym zakażeniu świadczy dopiero obecność HCV-RNA potwierdzona badaniami molekularnymi, ale decyzję o ich wykonaniu podejmuje lekarz specjalista chorób zakaźnych.

Proste testy, jasne procedury
Zakażenia HIV i HCV przez lata rozwijają się w ukryciu. Dlaczego warto się zbadać, nawet jeśli nie podejrzewamy ryzyka?
Dlaczego każdy powinien wykonać testy w kierunku HIV i HCV? Jak z nich skorzystać?
Te zakażenia mogą latami przebiegać bezobjawowo. Warto wykonać test, nawet jeśli nie prowadzimy ryzykownego trybu życia. Szczególnie powinny o tym pamiętać osoby, które nie mają stałego partnera czy partnerki albo w przeszłości znalazły się w sytuacji mogącej prowadzić do zakażenia.
