Dziś osoby żyjące z HIV mogą prowadzić normalne życie rodzinne i seksualne. Jedyny warunek to regularne przyjmowanie leków antyretrowirusowych.
Dlaczego tak wiele osób w Polsce dowiaduje się o zakażeniu HIV dopiero na etapie AIDS, czyli po latach od zakażenia, i jak obecnie wygląda sytuacja epidemiologiczna?
Odpowiedź jest prosta: winna jest niska percepcja ryzyka w naszym społeczeństwie oraz stygmatyzacja HIV. To z pewnością efekt braku edukacji na temat zdrowia seksualnego. Wedle danych NFZ z 2022 r. w Polsce jest pod opieką specjalistyczną 22–25 tys. osób z HIV, z czego ponad 90 proc. to osoby będące na leczeniu antyretrowirusowym. Liczba nowych przypadków co roku rośnie o ok. 8 proc., a najczęstsza droga zakażenia to kontakty seksualne pomiędzy mężczyznami.
Na szczęście widzimy już pierwsze zmiany w tym temacie przekładające się na zainteresowanie szerszego grona interesariuszy. Na przykład od dwóch lat Główny Inspektor Sanitarny prowadzi szeroko zakrojone akcje edukacyjne na temat zdrowia seksualnego i HIV, Sejmowa Komisja Zdrowia jest zainteresowana tematyką profilaktyki przedekspozycyjnej HIV oraz zmianami legislacyjnymi. Nadal największą barierą pozostaje brak finansowania opieki zdrowotnej w obszarze zdrowia seksualnego.
Dlaczego Polacy nie testują się na choroby przenoszone drogą płciową, w tym HIV?
Po pierwsze, życie i zdrowie seksualne nadal są w Polsce społecznym tabu, stąd pracownicy ochrony zdrowia obawiają się zapytać, a pacjenci wstydzą się poprosić o diagnostykę. Po drugie, występuje dość silne poczucie strachu przed pozytywnym wynikiem badania w kierunku HIV. Być może to efekt kampanii społecznych opartych głównie na strachu.
Co w praktyce oznacza zasada „Niewykrywalny = Niezakażający”?
Krótko mówiąc, jeżeli pacjent regularnie przyjmuje leki antyretrowirusowe, to dba nie tylko o siebie, ale także o partnerów seksualnych, medyków wykonujących zabiegi inwazyjne czy, w przypadku kobiet w ciąży, swoje dzieci.
Jak wczesne rozpoczęcie leczenia HIV wpływa na długość i jakość życia pacjentów?
Szybkie włączenie terapii antyretrowirusowej pozwala ochronić układ immunologiczny. Daje też lepsze szanse na bycie kandydatem do eliminacji wirusa, w momencie, kiedy takie leczenie się pojawi. Możemy z dumą mówić, że Polska zawsze była krajem ze świetnie rozwiniętym dostępem do leczenia HIV. Nasi pacjenci mieli i mają dostęp do tych samych terapii, co inni obywatele krajów Unii Europejskiej.
Dlaczego pacjenci przerywają leczenie antyretrowirusowe i jakie są tego najczęstsze przyczyny?
Mimo tego zdarza się, że osoby z HIV nie przyjmują leków regularnie lub rezygnują z leczenia. Najczęstszym problemem jest obawa przed stygmatyzacją i wykluczeniem społecznym. Niestety dotyczy to najczęściej kręgu osób najbliższych. Pacjenci boją się mieć leki w domu w opakowaniu z nazwą lub zabierać je w podróż służbową. Codzienne przyjmowanie leku to także przypomnienie o chorobie. Akceptacja rodziny, znajomych czy kolegów z pracy i normalizacja tematyki HIV to najlepsze, co możemy zrobić, aby wspierać osoby żyjące z HIV.