HPV odpowiada za raka szyjki macicy, nowotwory głowy i szyi oraz okolic anogenitalnych. Mimo dostępności bezpłatnych szczepień zainteresowanie nimi nie jest zadowalające. Ministerstwo Zdrowia zapowiada wprowadzenie obowiązku.
Jakie zagrożenia onkologiczne wiążą się z zakażeniem HPV?
Przez lata głównym zagrożeniem kojarzonym z HPV był rak szyjki macicy. Jego rozwój jest związany z zakażeniem tym wirusem, choć samo zakażenie nie oznacza, że osoba zachoruje.
Nowotworami HPV-zależnymi są też nowotwory głowy i szyi. Szczególnie wśród młodszych osób, głównie w związku ze zmianą zachowań seksualnych, zakażenie HPV zaczyna dominować nad tradycyjnymi czynnikami ryzyka:
Jaką rolę odgrywają szczepienia w zapobieganiu nowotworom HPV-zależnym?
W Australii i krajach skandynawskich, gdzie wyszczepialność sięga 80–90 proc., inwazyjne przypadki raka szyjki macicy praktycznie zniknęły, a przedinwazyjne występują sporadycznie. Wysoka wyszczepialność pozwala wyeliminować nie tylko raka szyjki macicy, ale i część innych nowotworów HPV-zależnych.
Długoterminowe obserwacje potwierdzają bezpieczeństwo i skuteczność szczepień. Na pełny efekt populacyjny trzeba jednak poczekać, dlatego nadal potrzebujemy testów HPV HR.
Czy osiągnięcie 60-proc. wyszczepialności do 2028 roku, jak zakłada Narodowa Strategia Onkologiczna, jest realne?
Wyszczepialność rośnie, ale w docelowej populacji wynosi ok. 18 proc. Wśród 14-letnich dziewcząt z ostatniego rocznika uprawnionego do skorzystania z programu sięga 40 proc., jednak to nadal za mało.
Dlaczego to dobry kierunek?
Obecnie program zakłada aktywną zgodę rodziców, a nie aktywną niezgodę. W przypadku szczepień obowiązkowych musieliby zgłosić sprzeciw.
Szczepienie zmniejsza ryzyko zachorowania także u osób, które nie wykonują regularnych badań profilaktycznych. U chłopców nie chodzi tylko o ograniczenie przenoszenia wirusa w populacji, ale także o ochronę ich samych przed nowotworami. Bezpłatny program zapewnia dostęp do drogich szczepionek także osobom, które wcześniej nie mogły sobie na nie pozwolić.
Ograniczenie zachorowań to niższe koszty leczenia i mniejszy dług zdrowotny. Uważam, że obowiązek szczepień to jedyna droga do osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony w polskiej populacji.