Szacowany czas czytania: 3 minuty
Ryzyko zmian zwyrodnieniowych stawów rośnie wraz z wiekiem, ale profilaktyka i wczesne leczenie mogą zmniejszyć ból i spowolnić postęp choroby. Obok ruchu i kontroli masy ciała ważną rolę odgrywają terapie wspierające chrząstkę stawową, poprawiające ruchomość i opóźniające leczenie operacyjne.
Prof. dr hab. n. med. Tomasz Blicharski
Ortopeda i rehabilitant, prof. UM w Lublinie, kierownik Katedry Fizjoterapii i Rehabilitacji, specjalista chorób zwyrodnieniowych stawów i osteoporozy, współautor wytycznych leczenia
Jakie są najczęstsze problemy układu kostno-stawowego?
Te wynikające z fizjologicznego procesu starzenia się. Pierwszy sygnał alarmowy wysyłają kolana: ból przy schodzeniu ze schodów czy zmianie pogody, ustępujący po rozruszaniu. Związany jest przede wszystkim ze zmianami zwyrodnieniowymi, głównie chrząstki stawowej, ale może wynikać z przeciążenia, osłabienia mięśni ud czy niestabilności stawu kolanowego. Sprzyjają mu nadwaga, bezruch i nagła, zbyt intensywna aktywność.
Zwyrodnienia często dotyczą także stawu biodrowego, podatne na nie są też barki.
Bezlitosną kroniką siedzącego trybu życia jest kręgosłup (zwłaszcza część lędźwiowa), który za długie godziny przy biurku, stres czy spanie na złym materacu „odwdzięcza się” poranną sztywnością i bólem promieniującym do biodra lub kolana.
Z wiekiem starzeją się także kości i mięśnie – mówimy wówczas o osteoporozie i sarkopenii [utracie siły mięśniowej – red].
Jakie działania profilaktyczne warto podjąć?
Głównym problemem nie tyle są same stawy, co mięśnie, które przestają je chronić. Po 50. roku życia ważny jest regularny, umiarkowany ruch: spacery, nordic walking, pływanie, ćwiczenia wzmacniające, rozciągające i poprawiające równowagę. Już 20 minut każdego dnia pozwoli zmniejszyć ból i spowolnić postęp zmian. Istotne są także prawidłowa masa ciała, ergonomia codziennych czynności oraz regularne kontrole lekarskie.
Jakie terapie są obecnie dostępne w leczeniu schorzeń układu kostno-stawowego?
Zaczynamy od terapii ruchem. Drugi krok to farmakoterapia. Stosujemy preparaty wspierające chrząstkę stawową i mogące spowalniać postęp zmian zwyrodnieniowych, np. siarczan chondroityny. Jeżeli to nie pomaga, to doraźnie sięgamy po środki przeciwbólowe – tylko gdy pojawią się dolegliwości.
Jeśli w krótkim czasie nie da się przerwać tego bólu, konieczna jest wizyta u lekarza, który może podać np. zastrzyk poprawiający ruchomość stawu.
Najczęściej stosowany jest kwas hialuronowy albo PRP [osocze bogatopłytkowe – red]. Jednym z nowocześniejszych preparatów iniekcyjnych jest połączenie kwasu hialuronowego o małej i dużej masie cząsteczkowej. Zaletami takiego połączenia są:
• wysokie stężenie kwasu hialuronowego (np. 64 mg w 2 ml),
• czas utrzymywania się preparatu w stawie jest dłuższy dzięki hybrydowej strukturze,
• efekt terapeutyczny może trwać nawet ponad 6 miesięcy,
• mniej iniekcji, przez co zwiększa się komfort pacjenta.
Ostatnią linię obrony przed operacją stanowią zastrzyki przeciwbólowe albo sterydowe. Kiedy choroba szybko postępuje i ból jest duży, koniecznością staje się założenie sztucznego stawu. W przeciwnym razie dojdzie do unieruchomienia, sztywności wielostawowej i w konsekwencji niepełnosprawności oraz utraty samodzielności, a u pacjenta leżącego – do dodatkowych powikłań.
Materiał sponsorowany przez firmę IBSA Poland
PL-EDU-ORT-2026-03
