Nowoczesne systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGM) zapewniają pacjentom z cukrzycą większe bezpieczeństwo i ułatwiają decyzje terapeutyczne, zmniejszając ryzyko niebezpiecznej hipoglikemii.
Prof. dr hab. n. med. Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz
Kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu i Oddziału Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Szpitala Miejskiego im. Franciszka Raszei w Poznaniu
Jakie są objawy hipoglikemii? Jakie konsekwencje może mieć nieleczona lub nawracająca hipoglikemia?
Objawy to: uczucie głodu, wilczy apetyt, osłabienie, ból głowy, spadek koncentracji, niepokój, drżenie rąk, zwiększona potliwość, przyspieszona praca serca. Gdy dochodzi do zaburzeń mowy i innych objawów neuroglikopenii, kontakt z chorym szybko się pogarsza, co może prowadzić do utraty świadomości.
Bez interwencji hipoglikemia prowadzi do ciężkiej hipoglikemii, która skutkuje dysfunkcją centralnego układu nerwowego, może powodować niewydolność wielonarządową i grozi śmiercią.
Niebezpieczny bywa nawet lekki spadek cukru (tzw. alert hipoglikemii), ponieważ może on prowadzić do zaburzeń rytmu serca. Z kolei częste, nawracające epizody hipoglikemii przyczyniają się do osłabienia zdolności odczuwania zwiastunowych objawów.
Dlaczego nocna hipoglikemia oraz tzw. nieświadomość hipoglikemii stanowią szczególnie duże zagrożenie?
Obecność i świadomość objawów daje szansę na przyjęcie szybko wchłanianych węglowodanów i uniknięcie ciężkiej hipoglikemii. Jeżeli z powodu częstych, nawracających epizodów pacjent przestaje rozpoznawać sygnały alertu hipoglikemii, nie zareaguje w porę. Natomiast przy nocnej hipoglikemii, jeśli przesypia ten stan, może tylko liczyć na indukowanie mechanizmów obronnych organizmu – uwolnienie zapasów glukozy z glikogenu wątrobowego (jeżeli on tam jest), uruchomienie procesów glukoneogenezy, które w naturalny sposób mają podnieść glikemię. Dzięki tym mechanizmom wiele osób doświadczających nocnej hipoglikemii (ale nie ciężkiej), rano może się obudzić.
Jak lęk przed hipoglikemią wpływa na życie chorych i skuteczność terapii?
Obniża komfort życia i sprzyja niepożądanemu dojadaniu dodatkowych węglowodanów, co sprzyja przyrostowi masy ciała. Lęk utrudnia osiąganie docelowych, bezpiecznych wartości glikemii. Tacy pacjenci raczej wolą utrzymywać wyższe wartości stężenia glukozy i przebywają zbyt długo w strefie hiperglikemii, co zwiększa ryzyko rozwoju i progresji przewlekłych powikłań cukrzycy.
Co pozwala poprawiać bezpieczeństwo pacjentów i ograniczać ryzyko ciężkich epizodów hipoglikemii?
Jako element terapii powinniśmy traktować systemy CGM. Dowody naukowe i doświadczenie pokazują, że zmieniły one życie pacjentów, przede wszystkim leczonych insuliną. Zapewniają większe bezpieczeństwo, zmniejszając ryzyko hipoglikemii, w tym nocnej, i obniżają lęk przed hipoglikemią. Dzięki nim pacjenci w bezpieczny sposób potrafią osiągnąć docelowe wartości glikemii. Osoby leczone insuliną, korzystające z CGM, mogą na bieżąco monitorować glikemię oraz trendy zmian i odpowiednio wcześnie podejmować decyzje terapeutyczne.
Jeszcze większe bezpieczeństwo zapewniają systemy działające w pętli zamkniętej, w których pompa zintegrowana z CGM ma funkcję zautomatyzowanego podawania insuliny opartą o algorytm AI.
W przypadku insulinoterapii z użyciem wstrzykiwaczy ryzyko hipoglikemii, w tym nocnej, można zminimalizować za pomocą insulin bazowych, tzw. analogów długo i ultradługo działających. Te pierwsze redukują ryzyko hipoglikemii względem tradycyjnych preparatów insuliny ludzkiej, a analogi ultradługo działające robią to w jeszcze większym stopniu. Oczywiście w połączeniu z takimi preparatami, systemy CGM dodatkowo potęgują bezpieczeństwo terapii.
