Skip to main content
Home » Onkologia » Co warto wiedzieć o czerniaku?
onkologia

Co warto wiedzieć o czerniaku?

edukować
edukować

Badania alarmują nt. powszechnego braku świadomości dotyczącej profilaktyki nowotworowej, a przecież wczesne wykrycie nieprawidłowości poprawia rokowania pacjentów. Chorzy na czerniaka i ich bliscy potrzebują wsparcia specjalistów, jak również pomocy emocjonalnej i zabezpieczenia finansowego.

Szymon Bubiłek

Wiceprezes Stowarzyszenia Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki Sarcoma

Są państwo stowarzyszeniem wspierającym chorych na czerniaka. Dlaczego tak ważnym jest, aby edukować społeczeństwo na temat profilaktyki, objawów oraz rozwiązań terapeutycznych?

Edukacja jest ważną częścią profilaktyki zdrowotnej, którą dzielimy się ze społeczeństwem poprzez m.in. takie projekty jak Onkobieg czy #FuraZdrowia. Im szybsza diagnoza tym szanse na długie życie wzrastają i to jest podstawą we wszystkich nowotworach.

Wczesne rozpoznanie i chirurgiczne usunięcie czerniaka nie tylko poprawiają rokowanie, ale daje szansę wyleczenia u około 90 proc. chorych. Ponad to, ważne jest, aby chorzy z nieoperacyjnym, zaawansowanym (III stopień) lub przerzutowym (IV stopień) czerniakiem wiedzieli, że w Polsce mamy dostępność do terapii na światowym poziomie, które przynoszą bardzo dobre rezultaty.

W dalszym ciągu świadomość społeczeństwa na temat profilaktyki budzi obawy specjalistów. Jak wynika z wydanego przez nas raportu pt. „Dlaczego się nie badamy? Profilaktyka nowotworowa Polek i Polaków” – blisko połowa Polaków i Polek nie potrafiła wymienić żadnego badania profilaktycznego w kierunku nowotworów. W tym samym raporcie można zaobserwować, że jednym z najmniej wskazywanych badań przez respondentów jest badanie dermatologiczne, które przecież jest podstawą do diagnozy czerniaka. Rekomendowane jest, aby badanie skóry przy użyciu dermatoskopu przeprowadzane było raz w roku. Oprócz tego, warto po prostu być czujnym i oglądać skórę samemu co kilka miesięcy. W razie niepokojących objawów tj. asymetrii znamienia, poszarpanych brzegów, niejednolitego koloru, dużego rozmiaru i postępującej zmiany zachodzącej w znamieniu, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza

Według Światowej Organizacji Zdrowia o zachorowaniu na nowotwór decydują geny, środowisko i – w największym stopniu – styl życia. WHO szacuje, że można zapobiec nawet 30-50 proc. zachorować na raka, unikając czynników ryzyka. W wypadku czerniaka i tak naprawdę innych nowotworów skóry i raków skóry – czynnikiem ryzyka jest nadmierna ekspozycja na słońce a dokładnie na promieniowanie UV. Ochrona polega na unikaniu słońca w godzinach między 11:00 a 15:00, używaniu kremów z filtrem SPF 50, dbaniu o nakrycie głowy i noszeniu koszuli z dłuższym rękawem, gdy słońce jest w zenicie.

Choroba od strony pacjenta – jak wygląda i z czym wiąże się życie osób chorych na czerniaka oraz ich rodzin?

Choroba nowotworowa wydarza się a co za tym idzie nie można się na nią „odpowiednio” przygotować. Ważnym aspektem są emocje, które w zależności od diagnozy, etapu choroby, dostępności odpowiedniego leczenia, wsparcia najbliższych a także indywidualnie rozwiniętych struktur psychologicznych mogą się różnie objawiać. Pamiętajmy, że zawsze możemy sięgnąć po wsparcie specjalistów: psychoonkologa, psychologa, psychoterapeuty, których „zadaniem” będzie m.in. stworzenie bezpiecznej przestrzeni dla panujących emocji. Pomoc specjalistów posłuży zarówno osobie chorującej jak i jego bliskim, którzy starając się dać solidne wsparcie osobie chorującej, często sami zapominają o własnym zdrowiu.

W wypadku leczenia długoterminowego życie pacjentów i ich bliskich wymaga dużej reorganizacji, w tym także zwiększenia nakładów finansowych. Jako Stowarzyszenie staramy się zapewniać najpilniejsze potrzeby dla najbardziej potrzebujących pacjentów dzięki darowiznom i środkom pochodzących od darczyńców indywidualnych, organizacji i instytucji.


Next article
Home » Onkologia » Co warto wiedzieć o czerniaku?
onkologia

Czerniaka jesteśmy w stanie wykryć samodzielnie

Prof. dr hab. n. med. Grażyna Kamińska-Winciorek

Specjalista dermatolog-wenerolog, aktualnie pełni funkcję kierownika zespołu ds. Raka i Czerniaka Skóry oraz pracuje w Klinice Transplantacji Szpiku i Onkohematologii w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym w Gliwicach

W jaki sposób dochodzi do rozpoznania czerniaka?

Czerniaka jesteśmy w stanie wykryć samodzielnie. Niepokoić powinny nowe zmiany, które mają asymetryczny kształt, nierówne brzegi, niejednorodną barwę, średnicę powyżej 6 mm i rosną. Zachęcam więc do regularnej, samodzielnej kontroli skóry, a raz w roku do wykonania badania dermatoskopowego. Szczególną uwagę do samobadania powinny przyłożyć osoby z grupy podwyższonego ryzyka m.in. osoby starsze, korzystające z solarium, lubiące ekspozycję na słońce czy te narażone genetycznie.

Jakie stadia zaawansowania czerniaka wyróżniamy?

Wyróżniamy trzy stadia zaawansowania tego typu nowotworu. Zdecydowanie najczęściej, bo w 80 proc., mamy do czynienia z czerniakiem w stadium zmian miejscowych, dalsze 15 proc. to przypadki czerniaka zaawansowanego, a pozostałe 5 proc. to czerniak in situ. Pocieszające jest, że wskaźnik 5-letniej przeżywalności dla tej pierwszej, największej grupy wynosi aż 70-95 proc., a dla czerniaka in situ prawie 100 proc. Jeśli chodzi o czerniaka w stadium zaawansowanym, to prawdopodobieństwo przeżycia pięciu lat z tą chorobą spada drastycznie, bo wynosi jedynie 20-40 proc.

Prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski

Kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków, pełnomocnik dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa, przewodniczący zespołu Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Onkologicznego

Jak wygląda ścieżka pacjenta po diagnozie wskazującej na czerniaka?

Pierwszą diagnozę stawia się na podstawie biopsji wycinającej. Jeśli podejrzenia się potwierdzą, idzie się krok dalej: należy poszerzyć obszar biopsji lub wykonać biopsję węzła wartowniczego. Pacjenci trafiają do jednego z 36 ośrodków specjalistycznych, gdzie poddawani są leczeniu systemowemu, w tym leczeniu chirurgicznemu i radioterapii. W celu zmniejszania ryzyka nawrotu nowotworu, przez rok stosuje się leczenie uzupełniające. Niestety, u ok. 1 tys. chorych – na 4,2 tys. przypadków, jakie mamy co roku – występują jednak przerzuty.

Czym charakteryzuje się leczenie pacjentów z mutacją V600 genu BRAF?

Około połowa czerniaków wykazuje mutację V600 genu BRAF. Występuje ona częściej u osób młodych, które naraziły organizm na krótkie, zbyt intensywne działanie promieniowania UV. Mutacja ta stanowi ważny czynnik przy wyborze odpowiedniej terapii. W przypadku czerniaka przerzutowego możemy wybrać immunoterapię albo leczenie celowane. Częściej stosowana jest ta pierwsza metoda, natomiast w przypadku pacjentów z większą dynamiką rozwoju choroby lub tych, którzy nie odpowiadają na immunoterapię, stosuje się leczenie celowane.

Jak wygląda efektywność terapii skojarzonej anty-BRAF/anty-MEK enkorafenibem z binimetynibem i jakie korzyści niesie chorym?

Jest to najlepsza metoda w przypadku leczenia celowanego. Po pierwsze, preparat jest doustny, więc pacjent dobrze go toleruje i może w czasie leczenia normalnie żyć i pracować. Po drugie, w porównaniu z innymi metodami, znacznie rzadziej występują skutki uboczne, jak np. gorączka czy fototoksyczność. Badania klinicznie dowodzą, że długoterminowa skuteczność skojarzonego leczenia enkorafenibem i binimetynibem jest najwyższa.

Jak na przestrzeni lat zmienił się dostęp do innowacyjnego leczenia dla pacjentów chorujących na zaawansowanego czerniaka?

Przez ostatnie lata wykonaliśmy ogromny skok, wręcz kosmiczny. Jeszcze 15 lat temu jedynie 2-3 proc. pacjentów z przerzutowym czerniakiem przeżywało pięć lat, dziś już 40-50 proc. chorych. Czerniak jest jednym z tych typów nowotworów, gdzie przeżywalność zdecydowanie wzrosła. To efekt dwóch czynników: lepszej wykrywalności we wczesnych stadiach oraz dostępu do nowych metod terapii. Co ważne, wszystkie nowoczesne formy leczenia znane medycynie są dziś dostępne także w Polsce.

Next article