Szacowany czas czytania: 1 minuta
Potwierdzenie obecności mutacji genu BRAF ma znaczenie w wyborze terapii pacjenta z czerniakiem. Jedną z możliwości są nowoczesne leki blokujące białka, które uczestniczą w przekazywaniu sygnałów pomiędzy komórkami nowotworowymi.
Prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski
Kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, pełnomocnik Dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych
Jak wygląda ścieżka pacjenta po diagnozie wskazującej na czerniaka?
Po zabiegu biopsji wycinającej chory z reguły trafia do ośrodka onkologicznego. Standardowym postępowaniem powinno być założenie karty DiLO, aby pacjent wszedł na ścieżkę onkologiczną. W zależności od stopnia zaawansowania czerniaka proponowane jest leczenie chirurgiczne – rzadziej od razu systemowe.
W Polsce mamy ponad 35 ośrodków dysponujących kadrą i zapleczem do wykonywania dalszego leczenia okołooperacyjnego. Prowadzimy leczenie przedoperacyjne, pooperacyjne, a w przypadku choroby przerzutowej mamy pełną gamę nowoczesnego leczenia systemowego.
Nowe terapie i wczesna diagnostyka spowodowały, że w ciągu ostatnich 8 lat odnotowaliśmy poprawę 5-letnich przeżyć o ponad 20 proc.
Dlaczego obecność mutacji BRAF ma znaczenie przy wyborze leczenia czerniaka?
Wiąże się ona z powstaniem nieprawidłowego białka BRAF, co wymusza na komórkach nieustanne podziały i wzrost. Tego typu czerniaki w zaawansowanej chorobie, przerzutowej, są bardziej agresywne. Obecność mutacji w genie BRAF umożliwia wprowadzenie terapii ukierunkowanej molekularnie, zarówno w leczeniu uzupełniającym, jak i w chorobie przerzutowej. W pierwszej linii leczenia czerniaka w stadium zaawansowanym lub z przerzutami często rozważa się skojarzoną immunoterapię. Pozwala uzyskać odpowiedź kliniczną u ok. 40 proc. chorych. Zarówno u pozostałych, jak i u tych z gorszymi czynnikami, przeciwskazaniami do immunoterapii, stosujemy inhibitory BRAF i MEK.
Jaka jest efektywność terapii skojarzonej anty-BRAF/anty-MEK enkorafenibem z binimetynibem i jakie korzyści niesie chorym?
Mamy trzy skojarzone inhibitory BRAF/MEK. Działają one z podobną skutecznością, ale wyniki badania COLUMBUS wskazują na przewagę enkorafenibu z binimetynibem. Ta terapia pozwala osiągnąć długotrwałą kontrolę choroby i nie ma wielu działań niepożądanych. Mediana przeżyć wolnych od progresji wynosi 15 miesięcy, a przeżyć całkowitych – ponad 2,5 roku.
Jedna trzecia chorych przeżywa 7 lat.
Jak nowoczesne terapie wpływają na jakość życia pacjentów?
Generalnie jakość życia jest bardzo dobra. Większość pacjentów przyjmujących enkorafenib z binimetynibem normalnie funkcjonuje i pracuje. Terapia ich nie ogranicza. Oczywiście, tabletki są najprostszym sposobem leczenia, ale skuteczność zależy od przestrzegania zaleceń terapeutycznych. Immunoterapia wymaga natomiast regularnych wlewów dożylnych co 3-6 tygodni. Niekiedy wyzwala ona mechanizmy autoagresji, co wiąże się z poważnymi powikłaniami i koniecznością np. włączenia leków steroidowych.
