Nowoczesne terapie raka płuca zwiększają szanse na dłuższe przeżycie i lepszą jakość życia.
Prof. dr hab. n. med. Maciej Krzakowski
Specjalista w dziedzinie onkologii klinicznej i radioterapii nowotworów, kierownik Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie
Jak zmieniło się leczenie raka płuca i jaka jest obecnie skala zachorowań w Polsce?
Ogólna liczba zachorowań na raka płuca ostatnio w Polsce utrzymuje się na stałym poziomie, co jest wynikiem znacznego zwiększenia zachorowalności u kobiet z jednoczesnym zmniejszeniem u mężczyzn. Rak płuca ogółem – u obu płci – jest najczęstszym nowotworem złośliwym (około 22 tysiące zachorowań) i jest drugim w kolejności pod względem zachorowalności u mężczyzn po raku gruczołu krokowego oraz u kobiet po raku piersi. Znaczenie – pod względem rokowniczym – ma również niekorzystna struktura zaawansowania w chwili rozpoznania, ponieważ u około 50 proc. chorych nowotwór jest rozpoznawany w stadium uogólnienia. Wspomniana struktura zaawansowania oraz cechy biologiczne raka płuca sprawiają, że wskaźnik 5-letniego przeżycia chorych nieznacznie przekracza w Polsce 20 proc.
Podejście do leczenia chorych na raka płuca zmieniło się w ostatniej dekadzie w związku z poszerzeniem możliwości skojarzonego postępowania o założeniu radykalnym z udziałem metod leczenia okołooperacyjnego oraz konsolidującego po radykalnej radiochemioterapii wykorzystujących immunoterapię lub leki ukierunkowane molekularnie. Druga zmiana w podejściu jest związana z wykorzystaniem nowoczesnych leków w postępowaniu sekwencyjnym u chorych na zaawansowanego raka płuca, co oznacza stosowanie kolejnych linii leczenia i istotnie wydłuża czas przeżycia z poprawą jakości życia.
Jakie czynniki kliniczne i biologiczne wpływają na wybór terapii raka płuca?
Wybór metody leczenia chorych na raka płuca – podobnie do innych nowotworów – zależy od charakterystyki demograficznej i klinicznej chorych (wiek, płeć, stan ogólnej sprawności, wydolność narządowa, choroby współwystępujące) i nowotworu (stopień zaawansowania, typ histologiczny i inne czynniki patomorfologiczne, predykcyjne czynniki genetyczne i molekularne) oraz dostępnych metod leczenia (przede wszystkim – ryzyko niepożądanych działań i możliwość kojarzenia z innymi metodami). Analiza wszystkich wymienionych czynników powinna być podstawą dokonania wyboru najlepszego postępowania u poszczególnych chorych, co jest określane personalizacją leczenia.
Jak zaburzenia molekularne wpływają na wybór terapii raka płuca?
Szereg zaburzeń genetycznych (np. mutacje w genach EGFR i KRAS oraz BRAF lub rearanżacje genów ALK i ROS1) i czynników molekularnych (np. ekspresja PD-L1) ma silne znaczenie predykcyjne, co oznacza wskazanie dużego prawdopodobieństwa uzyskania korzyści z zastosowania leków ukierunkowanych na wymienione cele. Istotne jest, że leki ukierunkowane są znamiennie skuteczniejsze i obarczone mniejszym ryzykiem działań niepożądanych w porównaniu z klasyczną chemioterapią. Korzyści z leczenia ukierunkowanego i immunoterapii inhibitorami punktów kontrolnych są długotrwałe u części chorych na zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca. Wymienione leki są z powodzeniem kojarzone z leczeniem chirurgicznym w postaci leczenia okołooperacyjnego lub wyłącznie przedoperacyjnego lub pooperacyjnego w niedrobnokomórkowym raku płuca. Są również koniecznym do wykorzystania elementem leczenia konsolidującego wyniki radiochemioterapii u chorych na zaawansowane miejscowo raki niedrobnokomórkowe i drobnokomórkowe.
Jakie znaczenie mają terapie ukierunkowane molekularnie w leczeniu raka płuca?
Znaczenie nowoczesnych metod leczenia ukierunkowanego i immunoterapii można zilustrować na przykładzie terapii dobieranych na podstawie określonych cech molekularnych nowotworu. U części chorych na raka płuca identyfikacja odpowiednich zmian genetycznych pozwala na zastosowanie leczenia ukierunkowanego molekularnie, zarówno we wczesnych, jak i zaawansowanych stadiach choroby. Terapie te mogą przyczyniać się do poprawy wyników leczenia, m.in. poprzez zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby lub wydłużenie czasu bez jej progresji. Dlatego diagnostyka molekularna odgrywa istotną rolę w wyborze optymalnego postępowania terapeutycznego.
