Regularne pomiary ciśnienia w domu pozwalają wychwycić nieprawidłowości i są cenną wskazówką dla lekarza. Kto powinien je wykonywać? Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie, na co zwrócić uwagę przy doborze ciśnieniomierza i dlaczego warto zabrać ze sobą swój ciśnieniomierz na wizytę do gabinetu?
Prof. dr hab. n. med. Piotr Jankowski
Instytut Kardiologii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Kto powinien regularnie mierzyć ciśnienie w domu? Czy poza osobami ze zdiagnozowanym nadciśnieniem są grupy, którym zaleca się to częściej?
Częstsze pomiary powinny wykonywać także osoby, u których występują graniczne wartości wskazujące na stan potocznie określany jako przednadciśnieniowy, a także zagrożone ryzykiem nadciśnienia tętniczego ze względu na nadwagę lub otyłość, a także diabetycy oraz pacjenci z chorobami serca.
Dlaczego pojedynczy pomiar bywa mylący i dlaczego u części pacjentów zaleca się regularne pomiary przez dłuższy czas?
Jeśli pomiar ciśnienia jest zupełnie dobry, np. 110/70 mmHg, i nie jesteśmy w grupie osób o podwyższonym ryzyku wystąpienia nadciśnienia, to nie ma powodu, żeby wykonywać częste, regularne pomiary. Wystarczy raz na jakiś czas, przynajmniej raz w roku. W innych przypadkach ciśnienie warto mierzyć częściej, na przykład kilka razy w roku.
Natomiast pacjentów, którzy mają nadciśnienie tętnicze albo są zagrożeni jego wystąpieniem, lekarze proszą o częstsze pomiary, zazwyczaj rano i wieczorem przez siedem dniprzed wizytą w gabinecie lekarskim. To wystarczy, żeby lekarz mógł na tej podstawie podjąć decyzję o włączeniu leków i ewentualnej zmianie ich dawkowania.
U większości osób ciśnienie w godzinach dopołudniowych jest trochę wyższe niż wieczorem, choć zdarzają wyjątki.
Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie?
Pomiar wykonujemy w pozycji siedzącej. Opieramy plecy o oparcie krzesła, a przedramię, na którym mierzymy ciśnienie, o stół tak, aby znajdowało się na wysokości serca. Zanim rozpoczniemy pomiar, odpoczywamy w tej pozycji co najmniej pięć minut. Wykonujemy co najmniej dwa lub trzy pomiary.
Nie mierzymy ciśnienia po dużym wysiłku fizycznym, wypiciu alkoholu, dużym posiłku czy w stresie, bo to zaburza wynik pomiaru.
Na co należy zwrócić uwagę przy wyborze ciśnieniomierza?
Używamy ciśnieniomierzy elektronicznych, najlepiej naramiennych, nie nadgarstkowych, które są mniej wiarygodne i dają większy błąd pomiaru.
Ciśnieniomierzy nie kupujemy na targu, tylko np. w aptekach i wyspecjalizowanych sklepach. Ważne, aby urządzenie było zwalidowane klinicznie. Oznacza to, że wiarygodność pomiarów została sprawdzona naukowo i potwierdzona odpowiednimi certyfikatami.
Nowy ciśnieniomierz warto przy pierwszej okazji zabrać do gabinetu lekarskiego po to, żeby zweryfikować, czy na pewno dobrze mierzy ciśnienie.
Istotne jest odpowiednie dobranie mankietu do obwodu ramienia. Osoby z dużą otyłością powinny używać szerszego, ponieważ zbyt wąski będzie powodował sztuczne zawyżenie wartości pomiarów.
Niektóre ciśnieniomierze mają dodatkowe funkcje, np. zapamiętywanie pomiarów, co jest ułatwieniem dla pacjenta – zwalnia go z konieczności samodzielnego notowania wyników. Warto też korzystać z różnych aplikacji, dzięki którym możemy zapisywać wartości ciśnienia w smartfonie.
