Jest jednym z najważniejszych organów w ciele człowieka. O tym, że toczy się w niej proces chorobowy można długo nie wiedzieć, bo objawy bywają nieswoiste. Kondycję wątroby można wspierać naturalnymi sposobami.
Dr n. med. Magdalena Cubała-Kucharska
Dietetyk dyplomowany przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie, członek Polskiego Towarzystwa Dietetyki, autorka książek i e-booków o tematyce zdrowia oraz jelit, założycielka Instytutu Arcana
Jakie są najczęstsze problemy dotyczące wątroby i ich objawy?
Wątroba odpowiada za metabolizm składników odżywczych, neutralizację toksyn, produkcję żółci oraz magazynowanie i produkcję witamin. Odbywa się w niej bardzo dużo procesów metabolicznych, włącznie z aktywacją i dezaktywacją hormonów.
Jednym z najczęstszych problemów jest stłuszczeniowa choroba wątroby MASLD (wcześniej nazywana niealkoholową – NAFLD). Obserwujemy ją już u osób bardzo młodych, nawet u dzieci.
Niestety, choroby wątroby mogą przez długi czas rozwijać się bezobjawowo. Wątroba nie boli. Jeżeli odczuwamy ból w jej okolicy, to najczęściej z powodu kolki żółciowej.
Wśród objawów, jakie zaczyna dawać chora wątroba, można wymienić m.in. przewlekłe zmęczenie, spadki energii, uczucie ciężkości po posiłku, wzdęcia, problemy trawienne. Mogą współwystępować insulinooporność i trudności z utrzymaniem prawidłowej masy ciała.
Jakie konsekwencje może mieć nieleczona choroba lub przewlekłe uszkodzenie wątroby?
Jest takie powiedzenie, że wątroba umiera po cichu. Najpierw w komórkach wątrobowych gromadzi się nadmiar tłuszczu, następnie dochodzi do procesów włóknienia, a nawet marskości, którą kiedyś kojarzyliśmy wyłącznie z piciem alkoholu.
Mimo że wątroba ma ogromne zdolności regeneracyjne, przy długotrwałym przeciążeniu procesy naprawcze mogą nie nadążyć za procesami zwłóknienia.
Uszkodzenie wątroby jest chorobą całego organizmu. Zaburzenia w jej funkcjonowaniu wpływają na gospodarkę lipidową i wspomnianą insulinooporność, zwiększają ryzyko cukrzycy typu 2, a nawet chorób sercowo-naczyniowych. Wiążą się ze stanem zapalnym, rzutują na pracę jelit, mikrobiom i odpowiedź immunologiczną.
Kiedy szczególnie warto zadbać o wątrobę?
Problemami z wątrobą zagrożone są przede wszystkim osoby z nadwagą, otyłością, insulinoopornością, cukrzycą typu 2 i z zaburzeniami gospodarki lipidowej. U osób przyjmujących wiele leków warto regularnie kontrolować parametry wątrobowe, takie jak AlAT, AspAT. Obciążeniem dla wątroby są też infekcje wirusowe – zwłaszcza wirusy wątrobowe. Na niektóre nie mamy szczepionki. To np. wirus zapalenia wątroby typu C, który prowadzi zarówno do marskości, jak i nowotworów.
Poza tym, wątrobie nie służy picie alkoholu, mała aktywność i żywność ultraprzetworzona. Odpowiednim stylem życia zdecydowanie można poprawić jej zdrowie.
Jaką rolę we wspieraniu ochrony komórek wątrobowych mogą odgrywać składniki pochodzenia roślinnego?
W wątrobie wytwarza się większa część stresu oksydacyjnego. Dlatego szczególnie korzystnie działają związki o właściwościach antyoksydacyjnych. Są badania, które wskazują, że sylimaryna, pozyskiwana z ostropestu plamistego, może wspierać ochronę hepatocytów przed wolnymi rodnikami, a nawet powodować regenerację.
Korzystnie działa też karczoch zwyczajny, polifenole obecne np. w granatach, fosfatydylocholina (wyciąg z soi) oraz kurkumina. Ta ostatnia jest jednak jest jak obosieczny miecz: podawana w zbyt dużych ilościach i stężeniach może nawet uszkodzić wątrobę. Dlatego nie należy przekraczać zalecanych dawek suplementów z kurkuminą i nie jest zalecana kobietom w ciąży.
Trzeba pamiętać, że choć czynniki roślinne od dawna są stosowane wspomagająco w chorobach wątroby, nie zastąpią zdrowego stylu życia.
