Skip to main content
Home » Układ trawienny » Zdrowe jelita i ich wpływ na ogólny stan zdrowia
Układ trawienny

Zdrowe jelita i ich wpływ na ogólny stan zdrowia

Dr n. med. Magdalena Cubała-Kucharska

Dietetyk dyplomowany przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie, członek Polskiego Towarzystwa Żywieniowego, autorka książek i ebooków o tematyce zdrowia oraz jelit, założycielka Instytutu Arcana
instagram.com/drcubala

Jelita u człowieka można porównać do korzeni u rośliny – ich zadaniem jest czerpanie pokarmów i substancji odżywczych z otoczenia. Zadanie to spełniają kosmki jelitowe – małe wypustki nabłonka w jelicie cienkim.

Jeżeli dochodzi do zniszczenia kosmków przez procesy chorobowe, takie na przykład jak inwazja złych bakterii na jelito cienkie (dysbioza jelita cienkiego), celiakia czy alergie lub nietolerancje pokarmowe (np. nietolerancja cukru mlecznego laktozy), pojawiają się zaburzenia wchłaniania i towarzyszące im niedobory witamin i składników odżywczych. Problemy jelitowe są bardzo często ignorowane przez pacjentów, dopóki nie zaczynają w istotny sposób wpływać na jakość ich życia. Mamy często skłonności do ignorowania objawów takich jak uporczywe wzdęcia, biegunki lub zaparcia czy nawet zgaga lub bóle brzucha. Tymczasem może być już za późno i procesy chorobowe mogą poczynić na tyle duże postępy, że będą one trudniejsze w leczeniu i mogą wymagać dużo dłuższego okresu regeneracji.

Dlaczego często pada stwierdzenie, że jelita to nasz drugi mózg?

Jelita zawierają około 500 milionów zwojów nerwowych, które ciągle kontaktują się z ośrodkowym układem nerwowym. System komunikacji między jelitami a mózgiem nazywany jest osią jelitowo-mózgową. Są one połączone fizycznie i biochemicznie na wiele różnych sposobów. W jelitach powstają najważniejsze neuroprzekaźniki, takie jak serotonina – odpowiedzialna za dobre samopoczucie, dopamina – odpowiedzialna za ośrodek nagrody, pamięć, wzorce poruszania, kwas gammaaminomasłowy – odpowiedzialny za łagodzenie lęku i niepokoju oraz wiele innych. Toksyczne metabolity z jelit mogą bezpośrednio oddziaływać na mózg, powodując zaburzenia jego funkcjonowania.

Pogarszający się stan jelit a zagrożenie poważną chorobą

Jelita pełnią funkcję bariery pomiędzy światem zewnętrznym a wewnętrznym. Ich rolą jest nie przepuszczać w głąb organizmu przyjętych z pokarmem bakterii, wirusów, pasożytów i toksyn.

Ostatnio nauka dużo mówi na temat coraz częstszego zjawiska jakim jest rozszczelnienie bariery jelitowej – potocznie określa się to mianem „cieknące jelito”. Jest to sytuacja, gdy dochodzi do rozszczelnienia tzw. połączeń ścisłych pomiędzy komórkami nabłonka jelitowego.

Wówczas do krwioobiegu dostają się cząstki, które w normalnych warunkach by się tam nie znalazły – na przykład zbyt duże cząstki pożywienia lub bakterie, które dokonują tzw. translokacji, czyli przemieszczają się dalej w głąb ciała. Sprzyja to powstawaniu alergii i chorób autoimmunologicznych, a także osłabieniu odporności. Około 70 proc. naszej odporności związane jest z jelitami, zatem jest to największy narząd odpornościowy. To w jelitach komórki układu odpornościowego przechodzą trening polegający z jednej strony na rozpoznawaniu i zwalczaniu wrogów, z drugiej strony na uczeniu się tolerancji wobec własnych komórek, komórek przyjaznych bakterii i nieszkodliwych białek otoczenia. Jeśli któryś z tych mechanizmów zawiedzie, możemy mieć do czynienia z atakiem na własny organizm, znanym jako zjawiska autoimmunologiczne Objawiają się one np. jako wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Hashimoto, encefalopatia wątrobowa czy przewlekłe choroby skóry.

Next article
Home » Układ trawienny » Zdrowe jelita i ich wpływ na ogólny stan zdrowia
układ trawienny

Dysfagia – jakie są jej przyczyny i objawy?

Zaburzenia połykania – dysfagia. Jakie są konsekwencje problemów z połykaniem pokarmów?

Prof. dr hab. n. med. Barbara Skrzydło-Radomańska

Klinika Gastroenterologii Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Wydawać by się mogło, że połykanie to naturalna czynność, która jest nam dana z urodzeniem i nigdy nie zostanie odebrana. Połykanie jest jednak skomplikowanym procesem, w który zaangażowane jest kilka układów w naszym organizmie. Z wiekiem czynność ta może zostać zaburzona. Aby akt połykania przebiegał poprawnie, wiele układów narządów musi ze sobą sprawnie współpracować. Proces połykania składa się z trzech faz – ustnej, gardłowej oraz przełykowej.

Po 60. roku życia problemy z połykaniem zdarzają się częściej

Problemy z połykaniem mogą pojawić się w każdym wieku, jeśli dzieje się to jednak przed 60 rokiem życia, najczęściej są one wynikiem choroby – w takim przypadku pilnie należy udać się do lekarza.

Zaburzenia połykania – dysfagia – to trudności w formowaniu kęsa pokarmowego, a także przechodzeniu pokarmów płynnych i stałych z jamy ustnej do dalszych odcinków przewodu pokarmowego oraz zatrzymywanie się kęsa pokarmowego lub tabletki w przełyku.

Problemy z połykaniem kęsa pokarmowego u osób starszych, po 60. roku życia, zdarzają się bardzo często. Mogą one współtowarzyszyć chorobie refluksowej, z powodu której cierpi około 25 proc. populacji, ale mogą one być także wynikiem naturalnego procesu starzenia się organizmu. Z wiekiem mięśnie odpowiadające za prawidłowe funkcjonowanie struktur odpowiedzialnych za połykanie ulegają znacznemu osłabieniu – najczęściej właśnie osłabienie mięśni oraz receptorów czuciowych zlokalizowanych w gardle odpowiada za pojawienie się problemów z połykaniem pokarmów.

Pierwszym objawem dysfagii może być ból podczas połykania pokarmów, uczucie zalegania w gardle czy przełyku, a także wyciek śliny podczas jedzenia. Osoby zmagające się z problem dysfagii często także uskarżają się na przewlekły kaszel, chrypkę oraz częste zakrztuszenia podczas spożywania posiłków.

Dysfagia przyczyną niedożywienia

Pojawienie się zaburzeń połykania ma znaczący wpływ na stan zdrowia osoby starszej. Kaszel, chrypka, drapanie w gardle mogą być przyczyną dyskomfortu. Znacznie poważniejszą konsekwencją problemów z połykaniem jest jednak zachłyśnięcie się, które doprowadzić może nawet do śmierci.

Dodatkowo, problemy z połykaniem pokarmów u większości pacjentów są przyczyną niedożywienia. Chorzy w obawie o wspomniane wcześniej zakrztuszenie się rezygnują z przyjmowania części pokarmów, a w efekcie ich organizm jest niewystarczająco odżywiony. Dysfagia często wymaga zmian w diecie chorego. Pacjentowi łatwiej jest przyjmować pokarmy zmiksowane, w płynnej postaci. Przygotowując jednak takie posiłki, nie można zapominać o ich kaloryczności. Zawsze należy zadbać, aby dostarczały one do organizmu odpowiednią dawkę energii.

U osób cierpiących z powodu dysfagii pojawia się także problem z przyjmowaniem leków w postaci tabletek. Problemy z połykaniem zazwyczaj uniemożliwiają chorym przyjmowanie preparatów w takiej formie. U takich pacjentów zaleca się stosowanie leków w postaci np. rozpuszczalnych proszków. Są one znacznie lepiej tolerowane niż tradycyjne tabletki.

Pacjenci zmagający się z problemem połykania, ale także wszystkie osoby w podeszłym wieku, powinny zadbać o odpowiednią suplementację preparatami witaminowymi przez cały rok. Szczególną uwagę należy zwrócić na witaminę D3, której niedobór może skutkować wieloma problemami ogólnoustrojowymi. Niezwykle ważne jest także prawidłowy poziom witamin B6 i B12.

Mówiąc o problemach z połykaniem pokarmów, warto wspomnieć o prawidłowym stanie uzębienia. Ubytki w uzębieniu często są przyczyną nieprawidłowego rozdrabniania pokarmów, które przecież jest jednym z pierwszych procesów trawienia. Dlatego u pacjentów, szczególnie osób starszych, które uskarżają się na problem z połykaniem, należy także skontrolować stan jamy ustnej oraz uzębienia.

Next article