Regularne badania krwi i moczu są kluczem do wczesnego wykrycia przewlekłej choroby nerek. Aby ograniczyć ryzyko wystąpienia tego schorzenia, należy zadbać o odpowiednią dietę.
Prof. dr hab. n. med. Magdalena Krajewska
Specjalista nefrologii, transplantologi i chorób wewnętrznych, prezes Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego
Dlaczego przewlekła choroba nerek (PChN) uznawana jest za problem całego organizmu?
Przez długi czas choroba rozwija się bezobjawowo i jej symptomy są mało odczuwalne, jednak wraz z postępem zaczyna ona zaburzać pracę kolejnych narządów i układów. W zaawansowanym stadium PChN może upośledzić już większość tkanek i układów, choćby sercowo-naczyniowy, krwionośny, przewodu pokarmowego czy nerwowy.
Rozwój PChN jest też ściśle powiązany z występowaniem innych chorób, takich jak cukrzyca typu 2 i nadciśnienie tętnicze, które są głównymi przyczynami uszkodzenia nerek. Zresztą te choroby wzajemnie na siebie oddziałują – co czwarty pacjent z nadciśnieniem cierpi na przewlekłą chorobę nerek, z kolei PChN jest też często przyczyną niewydolności serca.
Jakie znaczenie ma wczesna diagnostyka PChN – szczególnie u pacjentów z grup ryzyka? Jakie badania warto wykonywać regularnie?
Diagnostyka w kierunku PChN odbywa się na podstawie wskaźnika eGFR, czyli odczytu z badania krwi, który pokazuje, jak pracują nerki i jak skutecznie oczyszczają krew. Im niższy eGFR, tym słabsza jest funkcja nerek i większe upośledzenie ich czynności. Drugie badanie, które warto wykonać, to badanie UACR, które mierzy, ile albuminy, czyli białka, znajduje się w moczu. Jej nadmiar, czyli albuminuria, może świadczyć o uszkodzeniu nerek.
Diagnostyka powinna obejmować przede wszystkim osoby z grup ryzyka, a więc pacjentów z nadwagą, cukrzycą typu 2 czy nadciśnieniem, ale też osoby po 60. roku życia, palaczy lub osoby, u których w rodzinie występuje PChN. Warto badać się przynajmniej raz w roku, choć osoby ze wspomnianych grup ryzyka powinny takie badanie wykonywać częściej. Proste badanie moczu i krwi może bowiem doprowadzić do szybkiego rozpoznania choroby nerek, a w konsekwencji opóźnić rozwój choroby czy nawet uratować życie. Niestety diagnostyka w kierunku PChN nie jest w Polsce zbyt powszechna – szacuje się, że jedynie 5 proc. przypadków jest zdiagnozowanych.
A z tą chorobą, jak z każdą inną, jest tak, że im wcześniej wykryta, tym lepsze rokowania dla pacjenta.
W jaki sposób nowoczesne terapie mogą jednocześnie chronić nerki i serce, oferując pacjentom kompleksową ochronę narządową, oraz jaki mają wpływ na długość życia?
Ostatnie lata przyniosły przełom. Przez 30 lat medycyna dysponowała jedynie lekami zmniejszającymi aktywność choroby poprzez obniżanie ciśnienia czy zmniejszanie stężenia białkomoczu. Teraz pojawiły się nowe możliwości – flozyny to leki, które mają ogromny potencjał zmniejszania progresji PChN. Mamy też leki z grupy agonistów receptora GLP-1 oraz leki blokujące receptor endoteliny i enzymu konwertującego angiotensynę. To duży postęp w walce ze skutkami chorób nerek, który pozwala pacjentowi na normalne życie.
W jaki sposób chronić nerki na co dzień?
Ogromne znaczenie zapobiegawcze ma dieta. Osoby z nadciśnieniem muszą spożywać mniej soli, a osoby z cukrzycą typu 2 mniej węglowodanów. Pacjenci z zaawansowanym stadium PChN muszą z kolei ograniczyć przyjmowanie białka, nasyconych tłuszczów, a także potasu, co oznacza, że ze swojego jadłospisu muszą wykreślić banany, pomidory czy suszone owoce. Do tego istotne są standardowe zalecenia prozdrowotne: częste nawadnianie, aktywność fizyczna czy rezygnacja z używek. Warto również zadbać o zdrowie psychiczne czy higienę snu. Aby przeciwdziałać rozwojowi choroby nerek, kluczowe są jednak regularne badania, tak by móc zdiagnozować nieprawidłowości we wczesnej fazie rozwoju schorzenia.
