Niektórzy cierpią sezonowo, inni z pieczeniem, łzawieniem i swędzeniem oczu zmagają się cały rok. Czynników uczulających nie zawsze można uniknąć. Okulista radzi, jak sobie pomóc i zapobiegać alergicznemu zapaleniu spojówek.
Prof. dr hab. n. med. Jerzy Szaflik
Założyciel Kliniki Centrum Mikrochirurgii OKA Laser, wybitny okulista, pionier fakoemulsyfikacji zaćmy i genetyki okulistycznej, twórca Banku Tkanek Oka
Jakie są najczęstsze objawy alergii oczu i co je nasila?
Problem może dotyczyć nawet 40 proc. populacji: wśród dzieci częściej chłopców, a wśród dorosłych – kobiet. Zwykle występuje z alergicznym nieżytem nosa, astmą oskrzelową bądź AZS.
Alergiczne zapalenie spojówek zazwyczaj nie jest obciążające, chyba że dochodzi do uszkodzenia rogówki. Jest za to kłopotliwe i przykre dla pacjentów.
Wyróżniamy różne rodzaje zapaleń. Charakteryzują się podobnymi objawami, takimi jak: świąd, światłowstręt, pieczenie, kłucie, obrzęk, zaczerwienienie, uczucie ciała obcego w oku. W niektórych przypadkach pojawia się śluzowa wydzielina.
Najczęściej mamy do czynienia z sezonowym (wywołanym przez pyłki roślin) lub przewlekłym (powodowanym przez roztocza i zarodniki grzybów) zapaleniem spojówek – jednym z jego objawów są brodawki na tarczce powiekowej.
Dramatyczny przebieg ma ostre zapalenie, związane z reakcją na alergeny wziewne. Dochodzi w nim przede wszystkim do szybkiego narastania obrzęku powiek, czasem tak dużego, że pacjent nie może otworzyć oczu. Taki stan zwykle ma przejściowy charakter, może ustąpić samoistnie, a leczenie jest relatywnie proste. Zimne okłady, krople nawilżające bardzo często.
Jak przebiega reakcja alergiczna na powierzchni oka i dlaczego oko jest tak mocno narażone na kontakt z alergenami?
Jest to związane z systemem komórek tucznych w spojówce. W reakcji na alergen komórki stają się wrażliwe, co wywołuje odczyn (obrzęk i miejscową reakcję tkanek).
W większości przypadków odczyn ten ma charakter przejściowy. Mogą występować objawy utrwalone. W takich sytuacjach może dojść do uszkodzenia komórek spojówki i rogówki, a w efekcie do trwałych ubytków i uszkodzeń w rogówce, pogorszenia widzenia, włącznie z utratą wzroku.
Oczy są narażone na stały kontakt z czynnikami zewnętrznymi. W przeciwieństwie jednak do skóry, która stanowi silniejszą barierę, spojówka i rogówka są o wiele bardziej wrażliwe na działanie pyłków czy zanieczyszczeń.
Dlatego u alergików tak ważna jest ochrona i higiena worka spojówkowego. W okresach pylenia warto nosić okulary, które ograniczają ilość alergenów dostających się na powierzchnię oka. Te, które już się tam dostały, należy wypłukiwać za pomocą odpowiednich kropli.
Czym jest ektoina i jak wspomaga leczenie alergicznego zapalenia spojówek?
Ektoina to cząsteczka wytwarzana przez bakterie żyjące w pewnych ekstremalnych warunkach. Jej charakterystyczną właściwością jest preferencyjne uwodnienie, dzięki któremu utrzymuje nawodnienie powierzchni oka oraz tworzy barierę ochronną między spojówką a pyłkami i innymi czynnikami drażniącymi. Pomaga stabilizować warstwę lipidową, co poprawia komfort pacjentów.
Preparaty z ektoiną wykorzystujemy w profilaktyce, kiedy wiemy, że nasze oczy będą narażone na działanie czynników drażniących.
W większości pacjenci sięgają po krople w momencie, w którym pojawiają się objawy, takie jak kłucie, pieczenie czy zaczerwienienie. Krople z ektoiną mogą być pomocne również wtedy. W kontekście leczenia objawów alergicznego zapalenia spojówek należy je traktować jedynie wspomagająco.
Krople z ektoiną najczęściej zawierają także kwas hialuronowy, który dodatkowo zwiększa nawilżenie. To połączenie sprawia, że lepiej „trzymają” się powierzchni oka i dłużej przebywają w worku spojówkowym.
Warto zwrócić uwagę na obecność ektoiny i kwasu hialuronowego, które pomagają chronić i nawilżać powierzchnię oka. Dobrze także wybierać preparaty z długim terminem ważności po otwarciu, niektóre krople można bezpiecznie stosować nawet przez 6 miesięcy od pierwszego użycia.
