Przyczyny:

  • najczęściej dotyczą dzieci ze szkoły podstawowej (8-10 rok życia),
  • częściej występują u chłopców,
  • najczęstsze przyczyny to: uprawianie sportów, zwłaszcza kontaktowych (np. unihokej, piłka nożna, piłka ręczna , siatkówka), zabawy oraz bójki,
  • zwykle urazy dotyczą siekaczy górnych, zwłaszcza jedynek,
  • niektóre wady zgryzu, zwłaszcza związane z wychyleniem siekaczy górnych zwiększają ryzyko urazu nawet o 50 proc.!

Postępowanie

  • wizyta u stomatologa w dniu urazu w każdym przypadku,
  • każdy ząb po urazie wymaga pewnego okresu obserwacji ze względu na ryzyko odległych powikłań, np. martwicy miazgi,
  • złamanie korony – znaleźć złamany fragment, umieścić w wodzie – jak najszybciej udać się do stomatologa.

Każde złamanie korony należy traktować jak otwartą ranę, którą należy jak najszybciej zaopatrzyć. Nie należy odwlekać odbudowy, gdyż chodzi tu nie tylko o względy estetyczne, ale także ochronę miazgi zęba przed zakażeniem!

  • w przypadku wybicia zęba – jak najszybsza replantacja (wprowadzenie zęba do zębodołu) – najlepiej na miejscu wypadku

Dlaczego to jest takie istotne?

Jeśli ząb zostanie wybity i przebywa w suchym środowisku, po upływie pół godziny ginie połowa komórek ozębnej pokrywających powierzchnię korzenia, odpowiadających za prawidłowe wgojenie się zęba. Po godzinie giną wszystkie komórki, a więc szanse na zachowanie zęba praktycznie maleją do zera!

Replantacja wybitego zęba – postępowanie

  • odszukać ząb i ponieść go za koronę nie dotykając korzenia (żeby nie uszkodzić komórek ozębnej),
  • opłukać w soli fizjologicznej, ewentualnie szybko (10s) w zimnej wodzie,
  • wprowadzić ząb do zębodołu,
  • pacjent przygryza na opatrunek – np. gazę,
  • odesłać do stomatologa, który pokieruje dalszym leczeniem.

Transport wybitego zęba

Jeżeli natychmiastowa replantacja jest niemożliwa, ząb na czas transportu do gabinetu należy umieścić w środowisku wilgotnym, np:

  • w ślinie pacjenta (najlepiej w przedsionku jamy ustnej, czyli przestrzeni między policzkiem, a zębami,
  • w mleku,
  • w soli fizjologicznej,
  • w plastikowej folii,
  • w roztworze do hodowli tkankowej (np. roztworze Hanka) – najlepsze rozwiązanie, ponieważ w tym środowisku komórki ozębnej przeżywają najdłużej.

Nie jest zalecany transport w wodzie ani na sucho!

Profilaktyka urazów zębów

  • szybkie leczenie wad zgryzu
  • korzystanie z placów zabaw i boisk oraz sprzętu sportowego spełniających standardy bezpieczeństwa
  • unikać gier i zabaw w miejscach zatłoczonych
  • dostosowanie reguł gier i zabaw do wieku, umiejętności i sprawności uczestników; egzekwowanie tych reguł
  • stosowanie szyn ochronnych na zęby

Szyny ochronne

  • polecane zwłaszcza dla dzieci trenujących sporty kontaktowe.

Rodzaje szyn nazębnych:

  • standardowe,
  • termoformowalne (pod wpływem temperatury dopasowujące się do warunków jamy ustnej konkretnej osoby),
  • wykonane indywidualnie u stomatologa.